12 Eylül 1980 darbesi sonrasında işkencelerle gündeme gelen Diyarbakır Cezaevindeki işkence ve ölümlerden sorumlu tutulan ve 1988 yılında öldürülen Esat Oktay Yıldıran’ın ismi İzmir Buca’da törenle bir ilkokula verildi. Tepkilerin ardından MEB inceleme başlattı, isim ilkokuldan kaldırıldı. (Foto: Buca Belediyesi)
12 Eylül darbesinin simge isimlerinden, Diyarbakır Cezaevindeki işkencelerdeki ve ölümlerdeki sorumluluğu ile bilinen Esat Oktay Yıldıran’ın ismi İzmir Buca’daki Belenbaşı Köyü’ndeki bir ilkokula “Şehit” ünvanı ile verildi. Haberin duyulmasıyla artan tepkilerin ardından açıklama yapan Milli Eğitim Bakanlığı, inceleme başlatıldığını duyurdu. Yıldıran’ın isminin ilkokuldan kaldırıldığı açıklandı.
Buca İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, yıkılıp tekrar yapılan Belenbaşı İlkokulu’na “Şehit Esat Oktay Yıldıran İlkokulu” isminin verildiğini yapılan törenle duyurdu. Törene Esat Oktay Yıldıran’ın ailesi, Buca Kaymakamı Mahmut Nedim Tunçer, Konak Kaymakamı Gökhan Görgülüarslan, Buca İlçe Mili Eğitim Müdürü Hüseyin Güneş, ilçe protokolü, köy halkı, öğretmen ve öğrenciler katıldı.
Yıldıran’ın isminin bir ilkokula vermesi tepkiyle karşılandı. Tepkilerin ardından açıklama yapan Milli Eğitim Bakanlığı, inceleme başlattığını duyurdu. Aynı gün Yıldıran’ın ismi kaldırılarak okulun ismi yeniden Belenbaşı İlkokulu olarak değiştirildi.
Yıldıran, 12 Eylül Darbesi sonrası Diyarbakır Cezaevi’nde İç Güvenlik Komutanı olarak görev yapmış, 1988’de silahlı saldırıyla öldürülmüştü. Saldırıyı PKK üstlenmişti.
İşkencecinin ismi ilkokula verildi, muhalefet de AK Parti de tepki gösterdi
Yıldıran’ın isminin ilkokula verilmesi muhalefetten ve AK Parti’den tepki geldi.
AK Parti MKYK Üyesi Orhan Miroğlu, “Açık konuşalım, bir okula Esat Oktay’ın isminin verilmesi Şeyh Said isminin bir bulvara verilmesine karşı bir misilleme! Muhatapları belli olan bir misilleme. Bir işkencecinin hayatında iyi ve güzel olan nedir, ibretten başka” dedi. Miroğlu, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’e “Bu iş Türkiye’ye yakışmadı Sayın Bakanım!” diye seslendi.
Diyarbakır- Beş No’lu Cezaevini Kültür Turizm Bakanlığı kültürel alanlar ve hafıza mekanı olarak
restore edip halka açmaya çalışırken; bu cezaevini dünyanın en kötü 10 cezaevi arasına sokmayı ‘başarmış ‘ bir işkencecinin adı İzmir’de bir okula veriliyor! Birilerinin AK…— Orhan Miroğlu (@OrhanMiroglu) December 26, 2023
CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı sosyal medya paylaşımıyla tepki gösterdi. Salıcı, “Hayrola, 60 kişinin işkenceyle öldürülmesinden sorumlu tutulan birini çocuklarımıza kahraman diye mi tanıtıyorsunuz? Darbe karşıtı söylemlerinizin incileri pul pul dökülüyor. Sizin bu yaptığınıza 12 Eylül’le hesaplaşmak değil, kucaklaşmak denir. Madem bu kadar muteberdi, 2010’da niçin ismini anıtlardan sildiniz? Türkiye’yi yücelten laiklik gibi bir değerden rahatsız olan Milli Eğitim Bakanı’nın yeni diye pazarladığı şey 12 Eylül’ün darbecileri ve işkencecileri mi?” dedi.
DEM Parti Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu, “Bu nasıl bir skandal? İnsanlığa karşı korkunç suçlar işleyen bir işkenceci başının adını okula vermişler. Milli Eğitim Bakanlığı, bu suçtur. Öğrencilerin onun gibi olmasını mı istiyorsunuz?” ifadeleriyle tepkisini dile getirdi.
Milli Eğitim Bakanlığı: “İnceleme başlatıldı”
Tepkilerin ardından Milli Eğitim Bakanlığı bir açıklama yayınlayarak isim değişikliğini “tasvip etmediklerini,” valiliğe gerekli bilginin verildiğini duyurdu.
Açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
İzmir’de bir okula Esat Oktay Yıldıran isminin verildiğine ilişkin haberler üzerine Bakanlığımızca gerekli inceleme yapılmıştır.
Öteden beri toplumun adalet duygusunu inciten ve vicdanını yaralayan hadiselerle birlikte anılan isimlerin caddelerden, okullardan kaldırılması şeklindeki uygulamalar göz önüne alındığında, böyle bir uygulamanın Bakanlığımızca tasvip edilemeyecek bir hata olduğu kolaylıkla anlaşılabilir.
Hangi dönemde alınmış olursa olsun hafızalarımızdaki derin izlerini koruyan bir dönemin yanlışlarını bugüne taşıma anlamına gelen bu kararı tasvip etmemiz mümkün değildir.
Adil bir hafızayı tesis etmek ve geçmişteki acıların ürünü olan yaraları sarmak için çaba sarf etmeye devam edeceğimizin bilinmesini isteriz.
Bu bağlamda “Millî Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği”ne göre ad verme yetkisi olan valiliğe (İzmir Valiliği) gerekli bilgi verilmiştir.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
