Haniye öldürüldü, İsrail aynı gün hem Hamas hem Hizbullah’ı vurdu

Hamas lideri İsmail Haniye 31 Temmuz’da Tahran’da kaldığı konutta öldürüldü. İlk gelen haberler Heniye’nin sabaha karşı 02.00 sıralarında konutuna yapılan baskınla öldürüldüğü yolundaydı. Saldırıdan İsrail’i sorumlu tutan İran medyası ilerleyen saatlerde Devrim Muhafızları kaynaklarına dayanarak Haniye’nin hava akınıyla öldürüldüğünü duyurdu. Bilgi doğruysa İsrail uçaklarının ya da füzelerinin binlerce kilometre öteden İran’ın Rus S-300 füzeleriyle takviye edilmiş hava savunma sistemini nasıl aştığı sorusunun yanıtı henüz yok.

Suikast İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın 30 Temmuz öğleden sonra parlamentoda yemin edip göreve başlama töreninden 12 saat sonra düzenlendi. Törende Türkiye’yi temsil eden Dışişleri Bakanı Hakan Fidan saldırı öncesinde, akşam saatlerinde yurda dönmüştü.

Pezeşkiyan’ın yemin törenini izleyen saatlerde, akşam 19.40 sularında İsrail uçaklarının Lübnan’ın başkenti Beyrut’un Hizbullah kontrolündeki güney mahallelerine bir binayı vurdukları bildirilmişti. İsrail, uçaklarının Beyrut’a 2006’daki savaştan sonraki bu ilk saldırısında Hizbullah komutanı Fuad Muhsin Şükür’ün hedef alınıp öldürüldüğünü duyurdu. Hizbullah kaynaklarıysa Şükür’ün saldırıdan kurtulduğunu söylüyor.

Hem Hamas hem Hizbullah

Hizbullah’ın yalanlamasına rağmen, İsrail 27 Temmuz’da, 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Suriye’nin Golan tepelerindeki Dürzi köyü Mecdel Şems düzenlenen ve futbol oynayan 12 çocuğu öldüren roket saldırısından sorumlu tutuyordu. Lübnan Dışişleri Bakanı Abdullah Buhabib’in araya “ilgili ülkeleri”, muhtemelen ABD ve Fransa’yı koyarak, İsrail’in misillemesinin “sınırlı” kalması ricasında bulunmuş, Netanyahu da bu ricayı “sınırlı kalacak ama acı verecek” diye yanıtlamıştı.

Bu iki bilgiyi birleştirdiğimizde ortaya çıkan görüntü, İsrail’in aynı 24 saat, hatta aynı 12 saat içinde Orta Doğu’nun İran destekli iki önemli hareketinin, Hamas ve Hizbullah liderliklerine suikast amaçlı saldırdığıdır. Hamas lideri Haniye, Pezeşkiyan’ın yemin töreni için iki gün önce gittiği Tahran’da öldürüldü; Şükür’ün öldüğünü Hizbullah 1 Ağustos’ta doğruladı. (*)

İsrail uçakları 10 Nisan’da Ramazan Bayramının ilk günü Gazze’de Haniye’nin üç oğlu ve dört torununu öldürmüşlerdi.

Bu iki saldırı Orta Doğu’daki gerilimi artıracak ve o korkulan “savaşın Gazze’den taşması” ihtimalini arttıracak türden.

Erdoğan: Kalleş suikast

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan “X” hesabından yaptığı kınama ve başsağlığı mesajında “kalleş suikastı” lanetlerken, Türkiye’nin Filistin halkını “bütün imkânlarıyla” desteklemeye devam edeceğini bildirdi.

Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada “alçakça suikastın” İsrail’deki “Netanyahu hükümetinin” Filistin’de barışa erişme niyeti olmadığını ve “Gazze’deki savaşı bölgesel boyuta taşıma” amacında olduğu söylendi.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’tan İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’ya dek üst düzey yetkililer tek tek kınama mesajları yayınlamaya başladı.

Dışişleri Bakanı Fidan, Haniye ile son görüşmesinden bir fotoğrafı “X” hesabından paylaşarak Filistin direnişinin simgesi haline gelen Hamas liderinin öldürülmesinden duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

Dışişleri Bakanlığının sert tepkisini dikkatli bir ifadeyle İsrail devletine değil “Netantyahu hükümetine” yönelttiği dikkat çekenken ilk kez bir Türk devlet görevlisinin “İsrail’in yok edilmesinden” söz ettiği dikkat çekti Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın ekonomi danışmanlarından Cemil Errem, “X” hesabından Haniye’nin “Şehadeti de İsrail’in yok edilmesine katkı sağlayacaktır” dedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan 28 Temmuz’da Türkiye’nin Gazze Krisi karşısında “Libya’da Karabağ’da nasıl davrandıysa” öyle davranabileceğini söyleyerek askeri nitelikle müdahale imasında bulunmuştu.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Bogdanov “kabul edilemez bir siyasi cinayet” olarak nitelediği Haniye suikastının bölgedeki gerilimi tırmandıracağı tepkisini verdi.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ise bu “korkakça saldırının “Filistinlileri birleştirmesi gerektiğini” Filistinlileri İsrail karşısında “sabırlı ve sebatlı” olmaya çağırdı.

Gazze, İran, Suriye

Hamas Siyasi Büro Şefi Haniye’ye düzenlenen suikast hakkında kimsenin söylemek istemediğini Filistinli İslami Cihad örgütünün sözcüsü Muhammed el-Hindî söyledi: “Bu saldırı sadece Filistin direnişi ve Hamas’ı değil, İran’ı hedef almıştır.”

Hamas’ın 7 Ekim’de İsrail’e saldırısıyla başlayan ve bugüne dek İsrail operasyonlarında öldürülen Filistinlilerin 40 bine ulaştığı Gazze Krizi devam ederken Hamas siyasi liderinin İran’da öldürülmesi bölgedeki siyasi dengeleri daha da karmaşık hale getirmiş durumda.

İran Cumhurbaşkan İbrahim Reisi’nin 19 Mayıs’ta şaibeli bir helikopter kazasında ölmesi ardından seçilen Pezeşkiyan, yönetimin daha ilk saatlerinde bu ciddi krizle karşı karşıya kaldı. Devrim Muhafızlarının adeta kendi güvenlik açıklarının sorumlu tutulması ihtimaline karşı hava saldırısı haberini duyurması dahi suikastın İran iç siyasetini de karıştıracağını gösteriyor.

İran’daki gelişmeler, Tahran ve Moskova’nın desteğine sahip Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad üzerinden, Türkiye’yi ve Türkiye’nin PKK mücadelesini de etkileyebilir.

(*) 1 Ağustos 2024, saat 07.13’te güncellendi.