Sessiz sedasız yasalaştı: Devlet Denetleme Kurulu belediye başkanını görevden alabilecek

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen yasa ile Devlet Denetleme Kurulu’na (DDK) herhangi bir yargı kararı olmaksızın kamu görevlilerini görevden uzaklaştırma yetkisi verildi.

30 Ocak’ta AK Parti, MHP ve BBP’nin oylarıyla yasalaşan “191 Sıra Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinde” DDK’nın “ilgili kurul üyesi” veya “denetçisine” her kademe ve rütbedeki kamu görevlisini görevden uzaklaştırma yetkisi tanıyan düzenleme de bulunuyor.

Bu kararla 2443 sayılı Devlet Denetleme Kurulu Kurulması Hakkında Kanun’un mülga 6 maddesi, başlığı ile birlikte yeniden düzenlendi.

Buna göre DDK, bakanlıklar, valilikler, belediyeler, KİT’ler, BDDK ve SPK gibi düzenleyici kurumlar, barolar, tabip odaları ve kamu bankaları gibi kurumlarda çalışanları herhangi bir yargı kararı olmaksızın görevden uzaklaştırabilecek.

CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, düzenlemeye karşı Anayasa Mahkemesi’ne başvuracaklarını açıkladı.

Günaydın, “Artık bir soruşturma, kovuşturma veya yargı kararına gerek kalmadan, Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla seçilmiş belediye başkanları dahi görevden uzaklaştırılabilecek” dedi.

DDK icra organına dönüşecek

Yeni düzenlemeyle DDK’nın “ilgili kurul üyesi” veya “denetçisi”, herhangi bir yargı kararı olmaksızın kamu görevlilerini, denetimi güçleştiren davranışlarda bulunulması, görevde kalmanın kamu zararını artıracağının anlaşılması, suç delillerinin karartılma şüphesi veya kamu hizmeti gerekleri açısından görevde kalmanın sakıncalı görülmesi halinde görevden alabilecek.

Yetki oldukça geniş bir alanda kullanılabilecek. Buna göre, bakanlıklar ve tüm merkezi idare kurumları, valilik ve kaymakamlıklar, belediyeler ve il özel idareler, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, BDDK, SPK, RTÜK gibi düzenleyici kurumlar, barolar, tabib odaları, ticaret odaları, kamu bankaları, devlet ve vakıf üniversiteleri, kamu destekli sendikalar ve kamu vakıfları yetki kapsamında.

DDK, Anayasa’nın 108. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla denetim yapan bir kurumdu. Önceki sistemde DDK’nın hazırladığı raporlar ilgili kurumlara iletilirken, yeni düzenlemeyle kurul doğrudan yaptırım uygulayabilecek. Bu değişiklik, DDK’yı denetim organından icra organına dönüştürüyor.

Düzenlemenin en çarpıcı yönü, seçilmiş yerel yöneticileri de kapsaması. İdari açıdan İçişleri Bakanlığı’na bağlı belediye başkanları, bir DDK üyesinin kararıyla görevden uzaklaştırılabilecek.

AYM iki kez Anayasaya aykırı bulmuştu

CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, düzenlemenin demokratik hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğunu vurguladı. Günaydın, “Cumhurbaşkanı’na sultanlarda bile görülmeyen yetkiler veriliyor. Seçilmiş belediye başkanları bile bir DDK üyesinin kararıyla görevden alınabilecek” açıklamasını yaptı.

Düzenleme, daha önce iki kez AYM’den dönen benzer girişimlerin üçüncüsü niteliğinde.

AYM, 2021’de benzer bir düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmişti. 5 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile benzer bir düzenleme getirilmek istenmiş, ancak AYM bu girişimi Anayasanın 33. Maddesindeki dernek kurma hakkına aykırı bulmuştu.

İkinci girişim de yine torba yasaya eklenen madde ile olmuş, muhalefetin tepkisiyle bu madde yasa teklifinden geri çekilmişti.

CHP, yeni yasanın da iptal edilmesi ve yürürlüğünün durdurulması için “ivedi şekilde” AYM’ye başvuracağını bildirdi.

CHP Grup Başkan Vekili Günaydın, “Artık bir soruşturma, kovuşturma, yargı kararı vs süreçlere de gerek yok. Cumhurbaşkanı DDK Başkanı’nı çağırıyor, “şu belediye başkanı hakkında denetim yap” diyor, Başkan bir Kurul üyesini görevlendiriyor, o da gidip “görev başında kalması sakıncalıdır” diyerek seçilmiş belediye başkanını görevden uzaklaştırabiliyor. Her şey jet hızıyla, her şey kanuna uygun ve elbette tümüyle hukuka aykırı” değerlendirmesinde bulundu.