İran Savaşının Gidişatı ve Bir Delinin Hatıra Defteri

ABD’nin İsrail’in desteğiyle İran’a saldırılarıyla başlayan savaş bir ayını dolduruyor. İranlı yetkililerin açıklamalarına göre savaşta bugüne değin 216’sı çocuk olmak üzere 2076 kişi öldürüldü. Üç milyon insanın yerlerinden edindiği söyleniyor. 750 bin İsrailli de savaştan kaçarak ülkelerini terk etmiş. İran ve Körfez ülkelerindeki maddi kayıpların boyutunu bugünden tahmin etmek mümkün değil.

Savaşta son durum

Tüm diplomatik girişimlere rağmen savaş  yayılıp devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a verdiği 10 günlük süre 6 Nisan’da doluyor. Bir dediği diğerini tutmayan Trump’ın bu süre zarfında saldırılara ara verileceğine ilişkin sözü de doğru çıkmadı. Tahran’da aralarında bir üniversitenin de bulunduğu sivil hedefler bombalanmaya devam ediyor.

İsrail’in Hizbullah’ı yok etmek amacıyla Lübnan’a karşı açtığı ikinci cephe Netenyahu’nun talimatıyla daha geniş bir alana yayılacak.

Yemen’deki İran destekli Husiler, İsrail’in güneyine fırlattıkları füzelerle “Biz de buradayız” mesajı verdiler. Üçüncü cephenin açılması an meselesi. Hürmüz’den sonra bir de Babülmendep Boğazı kapanırsa, kim tutar akaryakıt fiyatlarını?

İlk günlerde,” Bu savaş bizim savaşımız değil “diyen Avrupalılar, işin ucu kendilerine değmeye başlayınca sokaklara döküldüler. Geçtiğimiz hafta sonu Hollanda, İngiltere, Avusturya, İspanya, Almanya ve Yunanistan’da savaş karşıtları düzenledikleri gösterilerle ABD ve İsrail’i kınadılar. Tel Aviv’de bugüne kadar en kalabalık hükümeti protesto mitingi yapıldı.

ABD’de geçen yıl başlatılan Trump karşıtı “Krallara Hayır” koalisyonu yeniden faaliyete geçti. Trump’ı ve savaşı destekleyenlerin oranı yüzde 35’lere düşmüş. Aklın havsalanın almadığı bu kadar olan bitenden sonra ABD’de her üç kişiden birinin hâlâ Trump’ı desteklemesi düşündürücü. Rahmetli Aziz Nesin yaşasaydı, acaba Amerikalıların kaçta kaçını zeka özürlü bulurdu?

Tarafsızlık doğru tercih

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan bu kere, Birinci Körfez Savaşı’nda Başbakan Turgut Özal’ın yaptığı gibi “Bir koyup üç almak sevdasına” kapılmadı. Gazeteci Murat Yetkin, bu sitede 7 Mart’ta yayınlanan yazısında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Rusya-Ukrayna savaşının ardından ABD-İran çatışmasında izlediği diplomasi çizgisinin giderek İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün İkinci Dünya Savaşı boyunca  izlediği diplomasi çizgisine benzemeye başladığını yazmış. Yetkin’in yazısı muhtemelen bazı çevrelerin tepkisini çekmiş olabilir. Ama tarafsız bir gözle dile getirdiği görüşler yabana atılacak cinsten değil.

Türkiye bu badireyi de atlatırsa bugünkünden daha güçlü bir konuma bile gelebilir. ROKETSAN ve ROKETSAN’a parça üreten küçük çaplı imalathaneler bir süredir 3 vardiya 24 saat esasında çalışıyormuş. Ekonomistler, Türkiye’nin son yıllarda yakaladığı beklentilerin üzerindeki kalkınma hızını büyük ölçüde 2021 yılındaki güneydoğu depreminden sonra canlanan inşaat sektörüne bağlıyorlar. Savaş sona erdikten sonra, İran’daki yıkılan altyapının yeniden imarını herhalde Amerikalı, Fransız, İngiliz müteahhitler üstlenmeyecek.

Trump’ın Tehlikeli Övgüleri

Trump 27 Mart’ta Miami’deki yatırımcılar konferansında yaptığı konuşmada, bazı müttefiklerini kendilerini desteklememesinden dolayı eleştirirken Türkiye’yi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı “Türkiye harikaydı, gerçekten harikaydı. Onlardan yapmamasını istediğimiz şeylerden uzak durdular. O harika bir lider” sözleriyle övdü.

Trump Türkiye’ye ve Erdoğan’a ilk kez övgüler yağdırmıyor. Erdoğan’ın Vaşington ziyareti sırasında, Barış Kurulu’nun açıklandığı toplantıda da benzer ifadeler kullanmıştı. Ama bu kere ilk kez Türkiye’yi yapmadığı bir iş için övüyor. Erdoğan’ın yapmak isteyip de Trump’ın yapma deyince uzak durduğu ne olabilir? Kimse çözebilmiş değil. Herkes kendine göre bir tahminde bulunuyor. Belki de hiçbir zaman öğrenemeyeceğiz.

Trump’ı ne kadar ciddiye almak lazım? O da ayrı bir soru. Şimdi sadece son birkaç günde Trump’ın dile getirdiği, hepimizi hayrete düşüren ifadelerine bir bakalım.

Kadın Sunucuya Sarkıntılık

Trump Miami’deki konuşmasında salonda hazır bulunanların gözlerinin içine baka baka eziklerle takılmayı tercih ettiğini, çünkü onlarla birlikte olunca kendisini daha iyi hissettiğini, başarılarını dinleyen insanları sevdiğini söyledi. Sorulara verdiği cevaplarda “Benden duymuş olmayın, ama sırada Küba var,” dedi. Kongreyi es geçmek için kasıtlı olarak savaşı “askerî operasyon” diye nitelendirdiğini itiraf etti.

İki gün önce de canlı bağlandığı Fox Televizyonu’nun sunucusu Dana Perino’nun İran’daki sivil halkın durumuyla ilgili sorusuna verdiği cevapta soruyu pas geçerek kendisiyle yıllar önce Trump Tower’in zemin katında yedikleri öğle yemeğini hatırlattı. Perino’nun hiç değişmediğini, hatta kendisini daha da güzelleşmiş bulduğunu söyledi. Epstein dosyasındaki suçlamalardan henüz beraat etmeyen Trump, milyonların gözü önünde resmen kadına sarkıntılık etti.

ABD’nin başkanlık koltuğunda oturan karşımızdaki Trump böyle bir Trump. Yıllar sonra bir gün Trump’ın anıları yazılacak olursa, “Bir Delinin Hatıra Defteri”nden daha güzel bir başlık olamaz.