Tartışma çıkan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmelerinde görülen Adalet Bakanı Akın Gürlek’in siyasi görevi nedeniyle polemiklerin muhatabı olması kaçınılmazdır, ama bu kendisini âdetâ Türkiye Başsavcısı gibi bir konuma getirmez.
Meclis’te bütçe görüşmeleri sırasında Adalet Bakanı Akın Gürlek ile muhalefet milletvekilleri arasında, kişisel ve aile üyelerinin de dahil edildiği aşiretvarî seviyeye inen tartışmaların çıkması oldukça üzücü. Muhalefete mensup milletvekillerinin Akın Gürlek’e karşı hınçlı olması anlaşılabilir. Akın Gürlek’in de kendisini hem yargısal hem de siyasal olarak savunacağı tartışmada kantarın topuzunun kaçacağı kolayca tahmin edilebilir.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı olduğu dönemde, çoğunluğu muhalif belediyelere karşı başlatılan, birçok muhalif siyasetçinin tutuklanması, bir kısım muhalif belediye başkanının kendilerini seçen seçmen iradesine aykırı olarak AK Parti’ye geçmesi ve cumhurbaşkanı adayı olarak açıklanan Ekrem İmamoğlu’nun adaylık yarışına girememesi ile sonuçlanan örgütlü yolsuzluk soruşturmalarını başlattı.
Meclis, yargının yaptığı soruşturma, tutuklama ve sair işlemlerin tartışılacağı yer değildir. Fakat yargısal işlemlerin siyasal sonuçlarının olması ve bu işlemleri yapan Gürlek’in, yargısal makam cumhuriyet başsavcılığından siyasal makam Adalet Bakanlığına geçmiş olması nedenleriyle bu tartışmaların yargısal işlemler hakkında bir tartışma olmaktan çıkarak siyasal bir tartışma haline dönüşmesi ve Meclis çatısı altına taşınması kaçınılmaz bir sonuç.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı iken belediyelere yönelik örgütlü yolsuzluk soruşturmalarında başta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olmak üzere birçok belediye başkanı ve görevlileri hakkında tutuklama, adli tedbir kararı alınmasını sağlayan Adalet Bakanı Akın Gürlek’in, içinde birçok siyasinin de yer alıp menfaat sağladığı devasa örgütlü fon yolsuzluğu hakkında hem İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı hem de Adalet Bakanı olarak kamuoyunu aydınlatması gerekiyor. Ancak kendi icraatını da değerlendirmesi gerekmesinin doğuracağı çelişki Sayın Gürlek’i zor durumda bırakıyor.
Adli görevdeki bir hâkimin veya savcının siyasi bir görev olan Adalet Bakanlığına getirilmesi yasak değildir, ama doğuracağı etik sorunlar baş ağrıtıcı olur. En görünür olan, rol ve menfaat çelişkisi riski ve eski adli görevlerinden dolayı hesapverirliğinin bundan olumsuz etkilenmesi ihtimalidir. İstanbul Başsavcılığı nedeniyle Adalet Bakanı Akın Gürlek’e Meclis’te, fon yolsuzluğu konusunda sorular yöneltilmesi bu konuda güzel bir örnektir.
Adalet Bakanı Gürlek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı olduğu tarihlerde, Şubat 2025’te fonlardaki şüpheli hareketleri fark ettiklerini, SPK’ya yazdıklarını ve görüştüklerini söylüyor. Borsadaki bazı şirket hisselerinin fiyatının astronomik şişirilmesinde bir örgütün olması, bazılarının alıcı, bazılarının satıcı, bazılarının da bunları organize eden rolünü oynamış olması zorunludur. 2025 başında durumdan şüphelenen savcılık ne sebeple SPK’ya yazı yazmıştır?
Zira savcılıklar şikâyet üzerine ya da re’sen harekete geçtiklerinde bir dosya açarlar. Başsavcılığın açmayı düşündüğü değil, açmış olduğu bir soruşturma nedeniyle böyle bir yazı yazmış olması gerekir. O halde ise başsavcılığın, işlenmekte olduğundan şüphe ederek dosya açmış olduğu fon yolsuzluğu hakkında tutuklama ve sair tedbirleri zamanında alması da gerekir.
Başsavcılık, 2025’in başında bir dosya açmış olduğu hâlde işlenmekte olduğu aşikâr olan suçu önlemek için alınması gerekli (şüphelileri gözaltına almak, tutuklamak, yolsuzlukla elde edilen mal varlıklarına tedbir koymak gibi) tedbirleri almak için 2026’nın sonlarına kadar neden beklemiştir. 2025 başında, erken aşamada, soruşturma başlatılarak gerekli tedbirler alınmış olsaydı, yolsuzluk o aşamada iken durdurulabilir, zararın büyümesi önlenebilirdi.
“Başsavcılığın bu görevini yapmasını zorlaştıran, yolsuzluğun uzun süre sürmesine ve zararın büyümesine neden olan engeller mi ortaya çıkmıştır?” “Bu engeller nelerdir ve kimlerden kaynaklanmıştır?” ve benzeri birçok sorunun sorulmasına ve bu husustaki gerçeklerin de ortaya çıkarılmasına ihtiyaç vardır. Ülke içinde işlenen bu kapsamlı suçun uluslararası bir derecelendirme kuruluşunun raporunda ima edilmesine rağmen devletimizin kurumları tarafından fark edilmemiş olması manidardır.
Gerçekten de hukuk devleti olan ülkemizde sıkı düzenleme ve denetlemelerin olduğu piyasalarda dolandırıcılık yoluyla, istihbarat kurumlarının, düzenleyici kurumların ve denetleyici idari ve adli kurumların ve savcılıkların haberi olmadan 20 Milyar dolar civarında bir değerin çalınması mümkün değildir.
Bakan Gürlek’in sözünü ettiği 2025 yılının şubat ayı ile 2026 yılının eylül ayı arasında bir seneyi aşan toplam 20 aylık süre zarfında birileri başsavcılığın görevini yapmasına engel mi olmuştur, yoksa ihmal söz konusu olmuş olabilir mi? Bu soruları cevaplamak için başsavcılığın o tarihte ne bildiğini, hangi yetkileri kullanabileceğini ve ne yaptığını incelemek gerekir.
Fakat, konuda görevli ve yetkili kurum Hakimler ve Savcılar Kurumu’nun (HSK) doğal başkanı, Adalet Bakanı, bakan da eski İstanbul Başsavcısı Akın Gürlek’tir. Bu durumda, başkanı Akın Gürlek olan HSK’nın, Sayın Gürlek’in İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı olduğu dönemde yaptıklarını ve varsa ihmal ettiklerini etkin olarak soruşturması gerekiyor. Bakanın HSK’nın daire toplantılarına ve disiplinle ilgili Genel Kurul görüşmelerine katılamaması önemli bir güvencedir. Fakat bu güvence, kendi başsavcılık dönemini denetleyebilecek kurulun başında bulunmasının yarattığı sorunları gidermeye veya göz ardı etmeye yeterli değildir.
Sayın Gürlek, hâkimlikten bakanlıkta idari göreve, oradan başsavcılığa, ardından siyasi bir görev olan Adalet Bakanlığına atandı. Bakan oluncaya kadar yargı bağımsızlığına ve meslek etiğine ilişkin kurallara tabiydi. Adalet Bakanı olarak üstlendiği siyasi görevi ise bir yandan başkanı olduğu HSK vasıtasıyla hâkim ve savcıların etik ilkelere yüksek özenle uymalarının sağlanmasını gözetmesini gerektirirken, siyasi kimliğinde de bu ilkelere uyması beklentisini doğuruyor. Esasen, yürütmenin adalet hizmetlerine ilişkin kolu olan Adalet Bakanlığı makamı, bakanların ve diğer çalışanlarının kendilerini atayan yürütmede özerkmiş gibi bağımsız ve tarafsız duruş gerektiriyor.
Fakat Sayın Gürlek’in bugünlerdeki bazı söylemleri ve beyanatları kaygı doğuruyor. 6 Ekim’de fon soruşturmasını anlatırken “biz Başsavcılık olarak” diyen Sayın Gürlek, kamuoyunda ses getiren çözümlenmemiş dosyaları ve bunların yeniden açılmasını sahipleniyor. Oysa bu dosyalar başsavcılıklar tarafından açılıyor. Bakan Gürlek ise bir yandan soruşturmalara müdahale yetkisi bulunmadığını söylemesine rağmen, söylemleriyle başsavcılıkların işlemlerini kendisi yürütüyormuş izlenimi veriyor.
Bu durumda yargının bağımsız ve tarafsız bir devlet işlevi mi yoksa iktidarın dilediği şekilde, dilediği kişilere karşı veya seçili durumlarda verdiği bir hizmet mi olduğu yönünde kamuoyunda zihin karmaşası ve tereddütler oluşuyor. HSK’nın organizasyon olarak yürütülmesinin ve Adalet Bakanı’na bağımlı olmasının, Anayasa’nın koruduğu yargı bağımsızlığını ortadan kaldırdığı gibi algılanıyor. Örgütlü suçlarda da örgüt merkezindeki yerin cumhuriyet başsavcıları görevli, yetki sahaları örgütün faal olduğu diğer illere de genişliyor.
Fakat, anayasa gereğince, işlevlerinde bağımsız olan başsavcılıkların işlemlerini ilk elden sahiplenmesi durumunda Adalet Bakanı’nın bir nevi Türkiye Başsavcısı, başsavcılıkların onun yardımcısı olduğu gibi yanlış bir algı oluşuyor. Bu algının ne kadar kötü olduğunu, hâkimlik, idari görev ve başsavcılık yapmış olan bakanın herkesten daha iyi bilmesi, bu algıya neden olmamak için tedbirli davranması, hâkim ve savcıların bağımsızlığını kamuoyu algısını güçlendirerek perçinlemesi gerekir.
Adli görevden idari göreve, oradan adli göreve atanan, buradan da siyasi bir görev olan Adalet Bakanlığına atanan Bakan Gürlek’in kabul ettiği bu siyasi görevi nedeniyle polemiklerin muhatabı olması kaçınılmazdır. Ancak Sayın Gürlek’in bu görevin siyaset dışında tutulması gereken yönünü dikkatle ayırması gerekiyor. Öte yandan, Meclis’te bir milletvekiline “milletvekili olmasan evin aranacaktı” demesi ve benzeri polemiklere girmesi, yargısal işlemleri siyasi tartışmanın içine taşıyor. Siyasetçiler yargısal işlemler sırasında ortaya çıkan verileri ve gerçekleri siyasi yönden tartışabilirler. Adalet Bakanı ise siyasi kimliğine rağmen, bu dosyalar karşısında tarafsız kalması; soruşturmalarla ilgili konularda yargının sözcülüğünü üstlenmemesi, savcılıkların yapacağı işleri kendisinin talep etmesi ve savcılara yaptırıyormuş gibi görünmemesi gerekir.
Sayın Gürlek’in, Adalet Bakanı olarak atandığında peygamber postu denen adli kürsüyü bırakıp siyasi bir posta geçtiğini göz önünde bulundurması, artık başsavcı imiş gibi ifadelerden kaçınması; bakanlık görevini, bu görevin gerektirdiği üzere sanki adli bir görev imiş gibi siyasetten uzak, tarafsız bir tavırla sürdürmesi gerekiyor.
Sayın Gürlek’in siyasi görevi kendisini âdetâ Türkiye Başsavcısı gibi bir konuma getirmez. Bakan olarak görevi, yargının insan gücünü, teknik imkânlarını ve çalışma şartlarını iyileştirmek, HSK Başkanı olarak görevi de başsavcılıkların görevlerini yürütmeden, Adalet Bakanlığından ve HSK’dan bağımsız ve tarafsız olarak yapmalarını sağlamak, buna müsait ortamı oluşturmaktır.
Bu sebeplerle Sayın Gürlek, savcılıkların yaptığı işleri kendisinin yaptığı veya yaptırdığı izlenimi veren söylem ve polemikten kaçınmalı; kamuoyunu ölçülü, makul ve sakin bir dille bilgilendirmelidir.
İki kilit noktada bulunan Erişah Arıcan'ın soruşturulması gerekli ama krizin boyutlarının onu aştığı da ortada.…
Yeni Parti Kurultayı'nda tek aday olarak genel başkan seçilen Özel: önce Türkiye, sonra Atatürk'ün partisini…
Yeşil enerji artık sermaye açısından da kârlı bir seçenek, hatta zorunluluk olarak öne çıkıyor. Antalya'daki…
Antalya'daki COP31 iklim zirvesinde dünya liderlerinin artık sadece parlak vaatlerin işe yaramayacağını anladıkları görülüyor. Eyleme…
Fon krizinin hedefteki kurumlarından BDDK'nın başındaki Şahap Kavcıoğlu istifa etti. Kavcıoğlu'nun yardımcısı iki gün önce…
AB, 23’üncü ve 24’üncü fasılların açılmasına konulan engelleri kaldırmalı; Gümrük Birliği’nin modernleştirmekten ve insanların temasını…