Rusya’nın Ukrayna’yı istilası mı, ekonomik kriz mi?

“Rusya’nın Ukrayna’yı istilası mı, ekonomik kriz mi?” sorusunu belki de zor bir günde soruyorum.

Yıllık enflasyon oranı 3 Mart sabahı TÜİK tarafından yüzde 54,44 olarak açıklandı; sadece Şubat enflasyonu yüzde 4,81. Bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise aylık yüzde 44, 12 aylık yüzde 123,80 tahminlerini ilan etmişti ondan az önce. Öte yandan bir komşumuz üstün askeri gücü, atom silahları ve Üçüncü Dünya savaşı tehditleriyle diğer komşumuzu yutmaya çalışıyor. Ucu Türkiye’ye dokunacaktır.

Hangi konu halkın gözünde daha önemli? Buna Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın verdiği yanıta birazdan geleceğiz.

Ama önce değişen değer yargıları üzerine bir saptama yapalım.

TB-2’den Montrö ve “iki ayyaşa”

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı siyasi değer yargılarını, ölçütleri hızla değiştiriyor.

Bakıyorsunuz, düne kadar Bayraktar TB-2 SİHA’ları nedeniyle Türkiye’ye yaptırım uygulanmasını isteyenler Ukrayna’nın savunmasındaki etkinliği nedeniyle yere göğe koyamıyor. Şimdi bir üst model Akıncı-B geliştiriliyor. Bakıyorsunuz düne kadar Atatürk döneminin Montreux (Montrö) anlaşmasını “Boğazlardan para kazanamıyoruz” sığlığıyla küçümseyenler, şimdi Montrö’yü herkesten fazla sahipleniyor. Ama İYİ Parti lideri Meral Akşener, Erdoğan’ın Atatürk ve İnönü’yü kastederek “iki ayyaş söyleminin” hesabını fena hatırlatıyor.

ABD seçmeni ekonomik problemler diyor

ABD Başkanı Joe Biden, Kongre’de yıllık “Birliğin Durumu” konuşmasında Ukrayna’ya destek çerçevesinde ABD hava sahasının Rus uçaklarına kapatıldığını açıkladı. CNN International, her yıl yaptığı gibi Başkanın konuşmasını izleyenler arasında hızla yapılmış bir anket yayınladı. Konuşmayı daha çok Biden’ı destekleyen Demokratlar izlemişti. Buna rağmen ankete katılanlardan yüzde 53’ü Başkanın enflasyon (yıllık yüzde 6) ve diğer ekonomik konulara yeterince değinmediğini, yüzde 64’ü de ekonomik konuları Ukrayna krizinden daha önemli bulduğunu söylemişti. Katılımcıların Başkanın konuşmasına tam destek verenlerin oranı ise geçen yılki yüzde 51’den, yüzde 41’e düşmüştü.

Bu durumun Biden yönetimini Rusya’yı yaptığına pişman etme girişimlerinden geri döndüreceğini zannetmiyorum. Yaptırımlar, birbirini izliyor. Rusya ticaret yapamaz, kendi parasını harcayamaz duruma itiliyor. Ama Rus ordusu da Ukrayna’da -karşılaştığı sert direnişe rağmen- ilerliyor. Çünkü Moskova ne Vaşington ne Londra ne de Paris’in savaşmaya niyetli olduğunu biliyor.

Türkiye’de seçmen ne diyor?

MetroPoll Araştırma şirketi, halkın en çok şikâyet ettiği konulardan olan elektrik zamlarından kimin sorumlu tutulduğunu sormuş. Halkın yüzde 70’i (tam olarak yüzde 69,3) hükümet diyor. AK Parti propaganda ekibinin söylemleri belli ancak onlar ne derse inanma eğilimindeki kitlede, sınırlı yankı bulmuş. Muhalefet sorumlu (1,8), dış güçler sorumlu (1,6) ve dünya genelinde sorun var (2,2) diyenlerin toplamı yüzde 5,6.

Erdoğan her ne kadar “Dünyada kriz var, biz ne yapalım?” söyleminde ısrar ediyorsa da 2 Mart günü 50 kadar AK Parti milletvekili ile yaptığı kahvaltılı toplantıda şunları söylemiş, BBC Türkçe Servisinden Ayşe Sayın’ın haberine göre:

“Yaşadığımız ekonomik sıkıntılar, içinden geçtiğimiz dönem göz önünde bulundurulduğunda, bugünden yarına çözülemiyor. Gerekli tedbirleri aldık, almaya da devam edeceğiz. Bu tedbirler yeterli mi, değil ama şartlar düşünüldüğünde hepsi bir anda olmuyor.”

“Dünün güneşiyle bugünün çamaşırı kurumaz”

Milletvekillerinin bölgelerden AK Parti Genel Merkezine aktardığı şikâyet ve endişeler, üst düzey bir parti yetkilisine göre “Yüzde 80 ekonomi üzerine”. Erdoğan’ın vekillere tavsiyesi ise “Şimdiye dek yaptıklarımızı yeterince anlatamıyoruz, onları anlatın.”

Erdoğan’ın sözleri Süleyman Demirel’in “Dünün güneşiyle bugünün çamaşırı kurumaz” özlü sözünü anımsatıyor.

Erdoğan dünün güneşiyle hem bugün hem de yarının çamaşırını mı kurutmaya çalışıyor.

AK Parti çevrelerinde “Vatandaş doların 13,5 olmasına alıştı” rehaveti var. Büyümenin yüzde 11 olarak açıklanmasına güveniyorlar. Öte yandan dış ticaret yüzde 142 açık vermiş durumda. Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin yüzde 50’yi geçmez dediği enflasyon daha Şubat ayında geçti. Benzin ve mazota yeni zamlar yapıldı. Ukrayna krizi doğal gaz, dolayısıyla elektrik, akaryakıt ve buğday (dolayısıyla ekmek) fiyatlarını daha da artırabilir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Cumhur İttifakı ortağı MHP lideri Devlet Bahçeli ile buluşmasından acaba Ukrayna krizi ile mi, ekonomik krizle mi, yoksa muhalefet koalisyonunun seçim barajını yüzde 3’e indirme vaadi ardından yılan hikayesine dönen yeni seçim yasasıyla mı ilgili kararlar çıkacak?