Cem Vakfı: bürokratlar Alevileri Sünni inancına dönüştürme eğiliminde

Türkiye’nin önemli Alevi örgütlenmelerinden Cem Vakfı kurucularından Ercan Güvenç, Kültür ve Turizm Bakanlığı altında kurulan Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı bürokratlarının “Alevi inancını Sünni inancına dönüştürme eğilimine girdiklerini” öne sürdü. Güvenç, YetkinReport’a ilettiği ve Kurucular Kurulunda paylaşıldığını vurguladığı mektubunda buna örnek olarak Cemevlerinde namaz kılmak için bir oda ayrılması isteğini gösterdi. Sünni yurttaşların da böyle bir talebi olmadığı, bürokratların “siyasi kadroların takdirini kazanmak için” bu yönde talepte bulunduğunu yazan Güvenç, Bakanlığa bağlı kuruluşun başkanı Alirıza Özdemir’i de “işgüzarlık” olarak nitelediği bu talepten vaz geçmeye çağırdı.
Güvenç’in Cam Vakfı bünyesindeki rahatsızlıkları dile getirdiği mektubu şöyle:

“Aleviler bunu kabul etmez”

“Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı Kültür Bakanlığı’na bağlı yasayla kurulmuş yeni bir devlet kuruluşudur. İlgili yasa, bu inançtaki yurttaşlara inançlarıyla ilgili hizmet götürmek amacını taşımaktadır.
“Hiçbir yasa inancı tanımlayamaz. Olsa olsa demokratik bir hukuk devletinde ancak yasa gücüyle devlet O inanca mensup topluluklara istekleri doğrultusunda ihtiyaçlarını giderir.
“Cem Vakfı’nın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) taşıdığı davanın neticesine adım adım gidebilecek bu yasa yaklaşık bir buçuk yıldır yürürlükte. Yasa, yaşanılan Alevi inancının üstüne tanımlama getirecek bir yasa değildir. Zaten olması halinde ise Aleviler buna asla kabul etmez ve rızalık göstermezler. Kurulan bu kurumdaki bürokratlar siyasi kadroların takdirini almak için Alevi inancını Sünni inancına dönüştürmesi eğilimine ne yazık ki girmiş durumdalar. Aleviler bunu asla kabul etmeyeceklerdir.”

Cemevinde namaz odası

“İnancımız odur ki Sayın Cumhurbaşkanımız, atadığı başkan ve kadrosunun getirmek istediği Alevilikle ilgili yeni tanımlamaları ve ritüelleri değil de daha çok çalışkan ve hizmet götüren bürokratını takdir edeceğidir. Aleviler, 1517 de Yavuz’la başlayan ve Cumhuriyetin kuruluşuna kadar devam eden onca baskılara rağmen inançlarından asla taviz vermeyerek bugünlere gelebilmişler. Şimdi kurulan bu kurumun başkanı, Cemevi başkanlarından cemevlerinin bir odasını da namaz kılınması için mescit olarak ayrılsın isteğini onaylayacağını lütfen beklemesin. Mevcut Başkan endişe duymasın ki Sünni yurttaşlarımızın ne böyle bir isteği var ne de cemevlerinden kaygıları. Aksine büyük şehirlerimizde ki cemevlerinde perşembe akşamları yapılan Cem ibadetinde, katılanların yüzde on beş- yirmi arası Sünni yurttaşlarımızdır.
“Namaz kılmak isteyen Alevi yurttaşları da isteyen camiye giderek namaz kılmakta.”

Cem Vakfındaki rahatsızlık

“Sayın Başkan bunları bildiği halde kendini ziyarete gelen cemevi başkanlarından cemevlerinin bir odasına neden mescit istiyor olması anlaşılır bir durum değildir. Kendisi Aleviliği inandığı gibi yaşayabilir. Bunu kimse sorgulamaz ya da sorgulamak isteyenin de hakkı değildir. Bu İran ya da Caferi kardeşlerimizin inandığı Şia inancı biçiminde de olabilir. Buna engel yok. Ama Türkiye toplumundaki Alevilerin İslâmı asırlardır Türklüğe ve Anadolu’ya özgü inanış biçimine ve yorumuna yeni tanımlamalar getirmesini Aleviler ne kabul buyururlar ne de yaşarlar. Bu durumdan Aleviler ve kurdukları kuruluş yöneticileri oldukça rahatsızlar. Alevilerin bu kurumun başındaki kardeşimiz Ali Rıza Özdemir’den isteği, bu düşünce içinde kendini fazla yormadan ve yapmakta olduğu işgüzarlıktan bir an önce vaz geçmesi. Ayrıca Alevilerin oldukça akıllarını karıştıran diğer bir durum ise kuruluşunda herhangi bakan yardımcısına bağlı değilken, yani özerk haldeyken göreve gelir gelmez bu kurumun neden bir bakan yardımcısına bağlanmış olması.”

Diyanet’e değil Kültür’e bağlanmıştı

Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla 9 Kasım 2022’de Resmi Gazetede yayınlanan Kararname ile kuruldu. Kuruluşunda özerk nitelikte ve doğrudan Bakan Mehmet Nuri Ersoy’a bağlı bulunan Başkanlık daha sonra Bakan Yardımcısı Serdar Çam’a bağlandı. Cem Vakfı’ndan Güvenç’in “akıl karıştırıcı” dediği uygulama bu.

Alevilik ve Bektaşiliğin Diyanet İşleri Başkanlığı altında değil, Kültür ve Turizm Bakanlığı altında kurulması, o dönem bir inanç sistemi değil de bir kültür zenginliği olarak görüldüğü eleştirilerine yol açmıştı.
Alevi ve Bektaşi inancındaki seçmenin oyları sık sık siyasi rekabete de konu oluyor. Son olarak 2023 seçimleri öncesi, dönemin CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu Alevi inancından olduğunu beyan etmişti.