AYM’den kritik iptal: “Cumhurbaşkanı MB başkanını görevden alamaz, rektör atayamaz”

Anayasa Mahkemesi (AYM), Anayasa’da yapılan değişikliklere uyum sağlamak amacıyla çıkarılan 2018 tarihli 703 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin birçok hükmünü iptal etti. Resmi Gazete’de yayımlanan ve 482 sayfadan oluşan karar, Meclis’in yeni bir yasa çıkarması için bir yıl sonra yürürlüğe girecek.

T24’ten Sibel Yükler’in haberine göre AYM’nin iptal kararları arasında üniversite rektörlerinin, YÖK üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından atanması yetkisi ve Merkez Bankası Başkanı’nın atanması ile ilgili usuller de bulunuyor.

Üniversite rektörlerini atama yetkisi “anayasaya aykırı”

AYM’nin en önemli kararlarından biri, üniversite rektörlerinin Cumhurbaşkanı tarafından atanmasıyla ilgili.

2018’de Kanun Hükmünde Kararname ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda yapılan değişiklikle, devlet ve vakıf üniversitelerine rektör ataması yetkisi Cumhurbaşkanı’na verilmişti. AYM, bu düzenlemeyi anayasaya aykırı bularak oybirliğiyle iptal etti. Kararda, rektör atamalarının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılamayacağına vurgu yapıldı.

İptal kararında, Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) devlet üniversiteleri için aday gösterme ve vakıf üniversiteleri için mütevelli heyetinin teklifine olumlu görüş verme rolünün kaldırıldığı ve rektör atanma usulünün değiştirildiği belirtildi.

AYM, YÖK üyelerinin atanmasına ilişkin düzenlemeyi de iptal etti. 2018 tarihli kararname, YÖK’ün 21 üyesinden 7’sinin, Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından belirlenmesinin ardından Cumhurbaşkanı onayı ile göreve başlamasını öngörüyordu. Mahkeme, bu düzenlemeyi de anayasaya aykırı buldu.

Merkez Bankası Başkanı’nı görevden alamaz

AYM’nin verdiği bir başka kritik karar ise Merkez Bankası’nın atanması ve görevden alınması ile ilgili düzenleme oldu.

AYM, Merkez Bankası Başkanı’nın süresinden önce değiştirilme yetkisinin Bakanlar Kurulu’ndan Cumhurbaşkanı’na devredilmesini de iptal etti.

1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu’nun 25. maddesinde, Başkanın Bakanlar Kurulu kararıyla beş yıllık bir dönem için atanacağı belirtiliyordu. 2018’de yapılan değişiklikle bu yetki Cumhurbaşkanı’na verilmişti. Aynı şekilde, Merkez Bankası Başkan Yardımcılarının atanmasına ilişkin düzenlemeler de iptal edildi.

Vali yardımcıları ve valilerin atama usulleri iptal edildi

Mahkeme, vali yardımcıları ve valilerin atanmasına ilişkin düzenlemeleri de iptal etti. 2018 tarihli kararname, vali yardımcılarının en az 6 yıl kaymakamlık görevinde bulunmuş ve bu sürenin 2 yılını Doğu’da geçirmiş olma şartını içeriyordu. Ayrıca, valilerin İçişleri Bakanlığı’nın önerisi, Bakanlar Kurulu kararı ve Cumhurbaşkanı onayı ile atanmasını öngörüyordu. AYM, bu düzenlemeleri anayasaya aykırı buldu.

Anayasa Mahkemesi, diğer bazı hükümleri de iptal etti:

Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe kaymakamlıklarında ayrı dernekler birimi oluşturulamayacağı yönündeki düzenleme.

Cumhurbaşkanı tarafından atanan İdari İşler Başkanlığı personeli için belirtilen 65 yaş sınırını kaldıran düzenleme.
Sonuç olarak, AYM’nin kapsamlı kararı, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin sınırlarını yeniden belirleyerek, bu önemli alanlarda yasama süreçlerinin gerekliliğini vurgulamaktadır.

TRT için kritik kararlar: ihalesiz alım yapamayacak, genel müdür ücreti yüksek olamayacak

Sibel Yükler’in bir diğer haberine göre AYM, TRT Kanunu’ndaki kamudaki taşınmazların TRT’ye bedelsiz tahsis edilmesi, TRT Genel Müdürü’ne en yüksek devlet memuru aylık ve sözleşme ücreti ödenmesine ilişkin düzenlemeleri de iptal etti.

Buna göre “kamudaki taşınmazlar, TRT’ye bedelsiz tahsis edilebilir” kuralı, TRT’nin ihale işlemlerini mevzuat kapsamı dışına çıkaran madde ve TRT’nin “Şirket kurma, satın alma ve ortaklık” düzenlemesi tümüyle iptal edildi. İptal kararıyla TRT Genel Müdürü’ne en yüksek devlet memuru maaşı verilmeyecek. Ayrıca personel özlük haklarının Cumhurbaşkanınca tespit edilmesi yasak alanda kalıyor.

“Sözleşmeli personel” ile “Özel hukuk hükümlerine tabi personel” kuralları ve emekliliğe hak kazananlar ile istihdam fazlası personele ilişkin kurallar da iptal edildi.