Dalgalandım da duruldum: Türkiye, Yunanistan’ı Deniz Parkı’yla yanıtladı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan “Mekke Ortak Savunma Anlaşması” beklenenin aksine Hindistan, İsrail ve İran’dan çok Yunanistan’da ses getirdi. Üçlü İttifak’la Türkiye’nin bölgedeki etkinliğini daha da artırmasından endişelenen Atina’daki muhalefet çevreleri, tepkilerini bu kere Suudi Arabistan’a yönelterek bu ülkede konuşlu Yunanistan’a ait Patriot füze savunma sistemlerinin geri çekilmesini istediler.
Geçtiğimiz Mayıs ayında TBMM’ye sunulan ve metnini görmeden “Mavi Vatan” yasası olarak isimlendirdikleri, “Deniz Yetki Alanları Yasa Tasarısı”yla hop oturup hop kalkan Yunanlılar, anılan tasarının TBMM’nin yeni yasama dönemine kalmasıyla tam sakinleşti derken, başka konu çıktı.
Atina son birkaç gündür de Türkiye’nin 15 Ağustos’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan “Deniz Parkları”nın kurulmasına ilişkin kararlarıyla yatıp kalkıyor. 16 Ağustos tarihli Resmî Gazete’de yayınlanan iki ayrı karara göre parklardan biri Akdeniz’de Türkiye’nin güney kıyısındaki Fethiye ve Kaş açıklarında, Meis Adası yakınlarında 21 bin 700 km²’lik bir alanı, ikincisi de kuzey Ege’de Çanakkale Boğazı yakınlarında 742 km²’lik bir alanı kapsıyor.

Yunanistan’a sessiz yanıt

Aslında deniz parkları Türkiye ile Yunanistan arasında dünden bugüne ortaya çıkmış bir sorun değil. Türkiye’nin pek çok yerinde denizlerde tesis edilmiş olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yönetilen özel Çevre Koruma bölgeleri esasen bulunmaktadır.
Geçen yıl 15 ve 16 Nisan 2025 tarihlerinde Yunanistan ve Türkiye bilistişare (karşılıklı danışma) yoluyla Deniz Mekânsal Planlarına ilişkin haritalarını yayınladılar. Yunanistan kendi haritasını AB’de, Türkiye de UNESCO Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu nezdinde kayıt altına aldı. 16 Ağustos’ta Türkiye’nin ilan ettiği “Fethiye-Kaş” ve “Kuzey Ege” deniz milli parkları, aslında 2 Ağustos 2025 tarihinde Deniz Mekânsal Planlama haritasına işlenmişti. Şimdi çıkarılan kararlarla bu parklar resmileştirilerek hukuki statü kazandırılmaktadır. Yunanistan’da biri İyon Denizi’nde, diğeri de Ege Denizi’nde olmak üzere 21 Temmuz 2025’te iki deniz parkı ilan etmişti.

Türkiye yapınca mı sorun?

Hatırlamak gerekir ki bir devletin ne deniz mekânsal planlama haritası yayımlaması ne de deniz parkı ilan etmesi, kamu deniz hukuku açısından tek başına deniz yetki alanı yaratmıyor. Ancak kapsadığı alan itibarıyla devlete idari ve bilimsel uygulamalar üzerinden egemen icraat hakkı veriyor.
Bir avuç suda fırtına koparmaya meraklı Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı kararlarının Resmî Gazete’de yayınlandığı gün, hiç vakit kaybetmeden bir açıklama yaparak Türkiye’nin ilan ettiği deniz parklarının Yunanistan’ınkilerin aksine deniz yetki alanlarının dışına taştığını, bu bakımdan uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu öne sürdü. Yunan basını da özellikle Akdeniz’de ilan edilen deniz parkının Türkiye’nin çevre koruma yapabilecek kapasitesinin çok üzerinde bir büyüklükte olduğuna dikkat çekerek asıl amacın Ege’yi ikiye bölerek Meis’in ana karası Yunanistan ile bağlantısını kesip akla mantığa sığmayan genişlikte bir deniz yetki alanı yaratmasının önüne geçmek olduğunu iddia ediyor.

Yeni bir sorun ufukta

Doğu Akdeniz’de ufukta Türkiye ve Yunanistan’ı potansiyel bir sorun daha bekliyor. Türkiye’nin itirazları nedeniyle durdurulan Yunanistan ile Kıbrıs arasında deniz tabanından elektrik kablosu döşenmesi projesini gerçekleştirecek konsorsiyuma geçen hafta Fransız Meridiam Şirketi de katıldı. Ankara’da geçen ay başında NATO Zirvesi için geldiği Ankara’da gülücükler içerisinde jogging yapan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, her yerde önümüzü kesmeye devam ediyor. Atina yönetiminin önümüzdeki sonbahar aylarında projeyi yeniden canlandırarak kablonun döşenmesine ilişkin gerekli NAVTEX’leri yayınlaması bekleniyor.
Yunanlılar “Aman sakin, sular dalgalanmasın” çağrısı yaparken, bir yandan da kendileri denizleri dalgalandırmaya çalışıyor.