İsrail’in acı gerçeği: Netanyahu güç kaybetse de gitmesi zor görünüyor

İsrail’deki 27 Ekim seçimleri, Başbakan Netanyahu’nun Likud Partisi’ne bir miktar oy ve parlamentoda çoğunluğu kaybettirse de, Netanyahu daha bir süre başta kalacak gibi görünüyor. Netanyahu’nun düşmesi ancak rakip ittifakın Arap partileriyle koalisyonuna bağlı.
İsrail seçmeni 27 Ekim seçimlerinde anket şirketlerini bir kez daha boşa düşürdü. Son güne kadar Netanyahu’nun Likud Partisi’ni, Gadi Eisenkot’un Yashar (Yaşar diye okuyabiliyoruz) Partisi’ne birkaç puan farkla ikinci sırada gösteriyordu. Öyle olmadı; Eisenkot, Netanyahu’dan hem de 5 puan fark yiyerek yüzde 16’da kaldı.
Üçüncü sırada da sürpriz vardı. Arap partilerin “Ortak Listesi” 120 sandalyeli Knesset’te 12 sandalye aldı. Seçime ayrı giren Ra’am’ı da kattığınızda Arap milletvekilleri toplam 19 sandalye ile İsrail parlamentosunun altıda birini oluşturacak.
Netanyahu’nun Filistinlileri Gazze’de öldürerek, Ramallah’da da yasadışı yerleşimcilerle ezme politikaları ortadayken Arap partilerin seçime girip koalisyon ortaklığına oynaması da bir İsrail gerçeği.
Araplar hem Netanyahu hem de Eisenkot’un seçimden önce “asla” demelerine rağmen, gerçekten bir sonraki hükümette koalisyon ortağı olabilir mi?
İhtimallere bakacağız ama daha önce başka gerçeklerle yüzleşeceğiz.

Gazze eleştirisi maalesef yoktu

Gazze’de şimdiye dek 75 bin kişinin öldürülmesi, 175 bin kişinin yaralanması ve bölgenin yerle bir edilmesine yol açan, dünyayı ayağa kaldıran sistematik katliam ve yıkımın maalesef neredeyse hiç kınanmadığını görmemiz gerekiyor. Keza İran siyaseti de öyle yerden yere vurulmamış.
Seçim kampanyaları ve seçmenlerin oy tercihleri üç ana konu üzerinde dönmüş görünüyor.
1- 7 Ekim Hamas saldırısının hesaplaşması. Eisenkot ve destekçi partileri, bir komisyon kurulup Hamas saldırısına Netanyahu yönetiminin, istihbaratın uyarısına rağmen nasıl gafil avlandığının araştırılmasından yana. Netanyahu önderliğindeki ittifak ise “Az bile yaptık” hamasetiyle oy cezbetmeye çalıştı.
2- Katı Ortodoks Haredi Yahudilerin askerlikten muaf tutulması. Eisenkot, ordunun eleman sıkıntısından ve eşitlikten söz edip Haredilere de askerlik yaptırılmasından yana. İttifakında Ortodoks Yahudilere ve “Din Siyonisti” partilere de yer veren Netanyahu ise işlerin böyle devam etmesinden yana.
3- Yargı reformu ve Netanyahu’nun bekleyen yolsuzluk davaları. Netanyahu kaybetseydi, ya da iktidardan düşerse kendisini yargı karşısında, belki hapiste bulabilir.
Peki, Netanyahu bunu nasıl yapacak?

Koalisyon ihtimalleri

Seçim sonuçları ortada üç blok olduğunu gösteriyor.
1-Netanyahu önderliğindeki milliyetçi-şeriatçı Siyonistler: Likud (27 sandalye), Ultra Tevrat Yahudiliği (7), Ben-Gvir’in Yahudi Gücü (7), Şeriatçı Şas (6) ve Smotrich’in “Dini Siyonist” Partisi (6).
Bu ittifakın toplamı 53 ediyor ve güvenoyu almak için gerekli 61 oyu yakalayamıyor.
2- Eisenkot önderliğindeki “Anti-Netanyahu” Siyonistler. Bu blokta merkez sağ, merkez sol Siyonistler de bulunuyor. Yaşar (21 sandalye), Bennett ve Lipid’in B’Yachad Partisi (12), Demokratlar (8) ve Liberman’ın Evimiz İsrail Partisi (7).
Bu ittifakın toplamı 48 ediyor ve 61 oya 13 açığı var.
3- Arap bloku. “Ortak Liste”, Jabareen ve Tibi partileriyle İslâmcı gruplar (12) ve Ra’am (7).

Gelelim senaryolara:
1- Milli Birlik hükümeti: Likud+Yaşar=48 ediyor. Başka katılımlarla fark kapatılabilir. Siyaset bu, olmaz dememek lazım ama bir merkez Siyonist partiyle bir Arap partisinin koalisyona katılması Ortadoğu’daki gerilimi de düşürebilir. Zayıf ihtimal, ama kâğıt üzerinde mevcut.
2- Netanyahu Bloku + Eisnekot Blokundan bir parti, ya da imkânsız gibi ama Arap Blokundan bir parti. Orta güçte bir ihtimal.
3- Eisenkot Bloku + Arap Bloku. Orta güçte ihtimal ama zor. Yine de Cumhurbaşkanı Isaac Herzog bu ihtimali denemek isteyecektir.

Seçim tekrarı Netanyahu demek

Bu senaryolar tutmazsa geriye seçim tekrarı kalıyor. Bu da neresinden bakarsanız, en az 6-7 alacak bir süreç anlamına geliyor. Bu da seçim yapılıp yeni hükümet kurulana dek Netanyahu’nun başta kalacağı anlamına geliyor.
Peki, bir seçim tekrarında Netanyahu’nun iktidardan düşme ihtimali var mı?
Şöyle düşünebiliriz: Netanyahu, Batı ve Doğu kamuoyunun nefret objesi haline geldiği bir dönemde İsrail seçmeninden oy kaybına uğrasa da iş başında kaldı.
Seçim tekrarında, o zamana dek çok keskin bir hareket olmazsa, küçük partilerin taban çalıp gücünü artırması ihtimali dahi var.

İsrail seçiminden Türkiye’deki muhalefete çıkacak bir ders de var. Gerçi bunun 2023 seçiminde de görülmüş olması lazım: sadece rakip lideri devirmeye yönelik ittifaklar genellikle sonuç vermiyor.
Netanyahu gitse, bölgemiz de dünyada rahat bir nefes alabilirdi ama İsrail seçmeni Netanyahu’yu başta tuttu.

Uluslararası siyasete etkileri

Netanyahu’nun başta kalması en çok Filistin halkı için kötü haber oldu. Netanyahu, seçmenden aldığı destekle Gazze’deki soykırım siyasetini sürdürecektir.
Seçim sonucunun Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ı ve genel olarak Türkiye kamuoyunu memnun etmeyeceği açık. Aynı şeyi başkent Şam’ın İsrail topçusunun menziline girdiği Suriye için de sürekli saldırı altındaki Lübnan için de söylemek mümkün.
İran için İsrail’in başında Netanyahu’nun olup olmaması pek fark etmez; en azından Netanyahu “bildikleri şeytan”. Netanyahu, Mısır lideri Abdül Fettah Sisi’nin de “bildiği şeytan”.
Bölge ülkelerinden en çok Yunanistan ve Güney Kıbrıs yönetimleri memnun olacaktır Netanyahu’nun kalmasından.
Brezilya’da hayal kırıklığına uğrayan ABD Başkanı Donald Trump ise İsrail’e verdiği desteğin semeresini aldı. Bunu muhtemelen 3 Kasım’daki ara seçimlerde bir övünme vesilesi olarak kullanacaktır.