Sermayenin yeşil enerjiye yöneliminin sırrı ve Ali Koç’un tutumu

Antalya’daki COP31 Dünya İklim Zirvesi’nde ortaya çıkan gerçek, artık dünyayı en çok kirletenler dahil herkesin artık vaatlerin yetmediği, eyleme geçilmesi gerektiği aşamasına geldiğinin görülmesiydi. Bu çerçevede COP31’in “Uygulama” zirvesi sayılması ve “35’e 35”, yani ‘2035’e dek yüzde 35 elektrifikasyon’ sloganının benimsenmesi bunu gösteriyor. Ancak Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde yapılan liderler zirvesi sonrası 2025’e dek yeşil dönüşüm için gereken 1,3 trilyon doların bulunması zorunluluğu çetin bir sınav olacak.
Gerçi bu maliyetin ciddi bir kısmının fosil yakıtlardan yenilenebilir kaynaklara geçişten sağlanacak tasarruftan gelecek. Ama yine de destek gerekecek ve bu destek de fakir ülkelerden değil, zengin ülkelerden gelmek zorunda; zaten en büyük kirleticiler de ABD ve Çin gibi en büyük üreticiler.

Siyasi irade de “yenilenebilir” kaynaktır

Fosil yakıtların iklim değişikliğine yol açmadığı saplantısındaki Donald Trump yönetimindeki ABD ciddi bir sorun. Ancak Antalya’da konuşan, önceki Demokrat Parti iktidarının Dışişleri Bakanı John Kerry, 3 Kasım seçimlerine işaret ederek “Artık Temsilciler Meclisi de bizde, Senato da” dedi; “Yasayı çıkarıp önüne koyacağız.
Zirvenin ana sponsorlarından Koç Holding’in düzenlediği enerji oturumunun başlangıcında konuşan önceki ABD Başkan Yardımcılarından Al Gore ise bu işin bir siyasi irade meselesi olduğuna dikkat çekerek “Siyasi irade de yenilenebilir bir kaynaktır” dedi; o da Trump’ın yenilgisine atıfta bulunuyordu, epey alkış aldı.
Ancak Kerry’nin konuşmasındaki bir bölüm dünya çapında sermayedarların neden yeşil enerjiye dönmeye başladığının sırrını da veriyordu. ABD’de temiz enerjinin Trump’a rağmen hem Cumhuriyetçilerin hem de Demokratların güçlü olduğu eyaletlerde kazandığını vurgulayan Kerry, “Çünkü,” dedi, “daha ucuz yerli kaynaklara dayanıyor. Başka ülkelere taşınamayacak istihdam imkânları sağlıyor.”

Yeni teknolojiler, yeni savaşlar

İşin bir sırrı gelişen teknolojilerde.
Türkiye Rüzgâr Enerjisi Birliği (TÜREB) ile Küresel Rüzgâr Enerjisi Konseyi’nin (GWEC) düzenlediği toplantıda konuşan Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı Başkanı Francesco La Camera’nın verdiği rakamlar çarpıcıydı:
• 2010-2025 döneminde güneş enerjisinde yüzde 88, karasal rüzgâr enerjisinde yüzde 59, deniz üstü rüzgâr enerjisinde yüzde 48 ve batarya depolamada yüzde 95 maliyet düşüşü yaşanmış, yatırımları daha cazip ve ekonomik hale getirmişti.
Bunun üzerine son birkaç yılda yapay zekânın yenilenebilir enerji yatırımlarını daha kârlı hale getirmesi eklenmişti.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in açılışta ilan ettiği üzere “Yenilenebilir enerji, günümüzde en ucuz enerji kaynağına” dönüşmüştü. Guterres diplomatik lisanla “uzaklardaki savaşlardan” söz etti.
Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanvekili Ali Koç daha açık konuştu:
• Rusya-Ukrayna savaşı enerji güvenliğini gündeme getiren esas unsur oldu. Sonra Hürmüz Krizi oldu. Türkiye’nin bu krizden sonra aylık enerji maliyeti yüzde 49 arttı. Bu iki kriz de aslında enerji güvenliğinin aciliyetini bambaşka noktalara getirdi.”

Enerji bağımlılığından çıkış

Enerji Bakanlığının Ekim 2026 rakamlarına göre Türkiye’de üretilen enerjinin yüzde 11’i rüzgâr, yüzde 11,5’i güneş çiftliklerinden; hidroelektrik ve jeotermal gibi kaynakları da katınca, yarıya yakını yenilenebilir kaynaklardan. Amaç bunu artırmak. Koç bunun bir “milli güvenlik meselesi” olduğunu şöyle açıyor:
• Biz enerjinin üçte ikisinde bağımlıyız. Enerjide bir değişkenlik olduğu zaman ne kadar etkilendiğimizi görüyoruz. Sürdürülebilir bir ülke enerji stratejisi tesis edip (…) on sene sonra bambaşka bir yerde olabiliriz.
• Mühendislik kapasitemize, sanayimizin gelişimine ve bulunduğumuz bölgenin ihtiyaçlarına baktığımızda, bu dönüşümün değer zincirinde bir pozisyon alma imkânımız fazlasıyla var.”
Bir de şahsi izlenim, müsaadenizle: Ali Koç ile nezaket icabı merhabalaşmaların ötesinde COP31 daveti vesilesiyle tanışıp az da olsa vakit geçirme imkânı buldum. Spor medyasına yansıdığından epey olumlu yönde bir izlenim edindim; bazen insanı farkında olmadan yaptığı bir jest ele verir. Basın toplantısına, jeopolitik boyutu dahil, ciddiye alınmış, iyi hazırlanmış notlarıyla geldi. Gerekli noktalarda sözü CEO Levent Çakıroğlu’na bırakıp krediyi ona vermekten çekinmedi.