Kürt Çalışmaları Merkezi’nin başlattığı Dil Haritası Projesi kapsamında paylaşılan ilk bulgulara göre anadili Kurmanci, Zazaca ve Arapça olan katılımcıların büyük çoğunluğu ebeveynleriyle anadillerinde konuşurken çocuklarıyla ağırlıkla Türkçe konuşuyor. İki dilli eğitim talebi ise anadil eğitim talebinin çok üzerinde görülüyor.
Alman Freidrich Ebert Stiftung (Vakfı) Türkiye Temsilciliği ve Rawest Araştırma’nın saha desteği ile yürütülen “Dil Haritası Projesinin” ilk bulguları 6 Nisan’da kamuoyuyla paylaşıldı. Dil kullanımının düzenli olarak izlenerek veri oluşturmak ve dil temelli talepleri belirlemek amacıyla başlatılan projenin ilk ayağında Diyarbakır, Mardin, Urfa ve Van illerinde 5096 katılımcı ile yapılan görüşmeler analiz edildi. Anadili Kurmanci, Zazaca ve Arapça olan katılımcıların dille ilgili talepleri araştırıldı.
Analize göre, ana dili konuşma ve anlama becerisi büyük ölçüde sürmekle birlikte dilin gündelik hayatta kullanımı zayıf. Dilin kullanımı ise şehir merkezlerinde kırsal alanlardan daha düşük. Eğitim düzeyi yükseldikçe dilin bilinme ve kullanılma oranı da azalıyor.
Anadil kuşaklar arasında azalıyor
Bir başka çarpıcı sonuç ise anadil kullanımının kuşaklar arasında azalıyor olması. Katılımcıların çoğu ebeveynleriyle kendi anadillerinde konuşurken, sadece üçte bir kadarı çocuklarıyla ana dilde konuşuyor. Kurmanci konuşan katılımcıların yüzde 30’a yakını ebeveynleriyle anadilleriyle konuşurken yalnızca yüzde 9’u çocuğuyla anadilinde konuşuyor. Zazaca’da bu oran yüzde 24’e 4; Araplarda ise yüzde 23’e 7.
Bir başka sonuç ise belediye hizmetlerinde anadil kullanılması talebinin yüksek olması. “Kürt vatandaşların yoğun yaşadığı illerde, belediyelerde Kurmanc hizmet de verilebilsin” sorusuna olumlu yanıt verenlerin oranı yüzde 80. Zazaca hizmet verilmesini isteyenlerin oranı ise yüzde 74. Anadili Arapça olan katılımcıların ise yüzde 50’si belediye hizmetlerinin anadillerinde olmasını talep ediyor.
Anadilde eğitim konusunda ise katılımcılar daha çok iki dilli eğitim ya da anadilin okullarda öğretilmesi seçeneğine sıcak bakıyor. “Eğitim iki dilli olmalı, hem Türkçe hem de ana dilde eğitim verilmeli” diyenlerin oranı yüzde 47, “Eğitim dili Türkçe olmalı, ana dil okulda ayrıca öğretilmeli” diyenlerin oranı ise yüzde 34. Eğitim sadece anadilde olmalı diyenlerin oranı yüzde 6, eğitim dili sadece Türkçe olmalı diyenler ise katılımcıların yüzde 11’ini oluşturuyor.
