14 yıl sonra futbol diplomasisi: Erdoğan Erivan’a gider mi?

Erkekler A-Milli Futbol Takımının 2024 Avrupa Futbol Federasyonu (UEFA) Şampiyonası eleme grubundaki rakipleri arasında Hırvatistan, Galler ve Letonya’nın yanı sıra Ermenistan’ın da olacağı 9 Ekim günü Frankfurt’ta çekilen kura ile belirlendi. Bu kura 2008 yılında iki ülke milli takımlarının yine UEFA kupası eleme maçlarında aynı gruba düşmesini hatırlattı.

On üç yıl önceki kura Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesi amacıyla bir futbol diplomasisinin başlamasına zemin vermişti. Dönemin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, dönemin Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan’ın daveti üzerine 6 Eylül 2008’de oynanan ve Türkiye’nin 2-0 galibiyetiyle sonuçlanan ilk maç için Ermenistan’a gitmişti. Bu Türkiye ve Ermenistan arasında en üst düzeyde kurulan ilk temastı. Sarkisyan da 14 Ekim 2009’da Bursa’da oynanan ve yine 2-0 Türkiye’nin galibiyetiyle sonuçlanan rövanş maçı için Bursa’ya gelmişti. (*)

Futbol diplomasisi neden işlemedi?

İkinci maçtan 4 gün önce, 10 Ekim’de iki ülke ilişkilerinin normalleşmesi amacıyla dönemin dışişleri bakanları Ahmet Davutoğlu ve Eduard Nalbandyan arasında İsviçre’nin Zürih şehrinde bir protokol imzalanmıştı.

Ancak koşullar farklıydı. Protokol hem topraklarının beşte biri Ermenistan işgali altında bulunan Azerbaycan’da hem de Türkiye’nin sınırlarını hala kabul etmek istemeyenler tarafından Ermenistan’da tepki ve protestolara neden olmuş, Türkiye’de de artan tepkiler üzerine süreç ilerletilmemişti.

Bugün durum farklı. Azerbaycan, Türkiye’nin de yardımıyla 2020 sonundaki Karabağ Savaşıyla topraklarındaki işgale son verdi.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından zafer kutlamalarına şeref konuğu olarak davet edildi. Aliyev’le Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’le yaptığı üçlü görüşmeleri, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun 13 Aralık 2021’de normalleşme için özel temsilciler atanacağı açıklaması izlemişti. Ardından Türkiye’nin önceki Vaşington Büyükelçisi Serdar Kılıç ve Ermenistan Parlamentosu Başkan Yardımcısı Ruben Rubinyan özel temsilci olarak atanmıştı.

Erdoğan Erivan’a gidecek mi?

Özel temsilcilerin Moskova’da başlayıp diğer başkentlerde süren görüşmeleri sonucu iki ülke 1 Temmuz 2022’de kara sınırlarını üçüncü ülke vatandaşlarına açma ve hava sahalarını kargo taşımacılığına açma gibi küçük de olsa adımlar atmaya başlamıştı.

Bu gelişmeler sonucu Erdoğan ve Paşinyan 6 Ekim’de Prag’ta yapılan Avrupa Siyasi Topluluğu görüşmeleri sırasında Aliyev’in de hazır bulunduğu, resmi olmayan bir sohbet çerçevesinde buluşup birlikte resim vermişti.

Dolayısıyla iki ülke erkek milli futbol takımlarının on üç yıl sonra yeniden Avrupa futbol şampiyonası kurasında birbirine çıkması bu defa zaten başlamış olan normalleşmeyi kolaylaştırabilir.

Tarih ve programlar henüz açıklanmadığı için Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu siyasi futbol karşılaşması için Erivan’a gidip gitmeyeceği henüz belli değil. Keza Paşinyan’ın Türkiye’ye gelip gelmeyeceği de.

Bunu biraz da o günkü koşullar ve Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki ilişkiler belirleyecek. Zira Erivan için Ankara’ya giden yol hala Bakü’den geçiyor.

NOT

(*) Haber-analizin ilk yayınında tarih ve skorlar karışmıştır. Düzeltir, özür dileriz. Güncelleme: 10 Ekim 2022, saat 14.35