Google’da arama yapıldığında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun “Eski Belediye Başkanı” olarak tanıtılması tartışma yarattı. Bilgi kısa sürede kaldırıldı.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkında verilen mahkûmiyet kararının ardından Google arama motorunun “bilgi paneli” sekmesinde İmamoğlu’nun “Eski İstanbul Belediye Başkanı” olarak tanımlanması tartışma yarattı.
Tartışmanın basına yansımasının ardından hata yetkililere bildirilerek bilgi kartından bu ifade kaldırıldı.
Tartışma 19 Aralık’ta CNN Türk’te yayınlanan programda Ahmet Hakan’ın Google araması sonucunda İmamoğlu’nun “eski belediye başkanı” olarak çıktığını duyurması ile başladı. Kısa sürede sosyal medyada yayılan hata, siyasilerin de açıklamaları ile Google yetkililerine bildirildi. Google çalışanlarının hatayı kayıt altına almasının ardından “bilgi panelinden” bu ifade kaldırıldı.
İmamoğlu sosyal medya hesabından durumu kinayeli bir şekilde paylaştı.
I speech kürsü @googleturkiye pic.twitter.com/6VAKdqEVjc
— Ekrem İmamoğlu (@ekrem_imamoglu) December 19, 2022
Google’da Bilgi paneli nasıl işliyor?
Peki arama motorlarında bu ifade nasıl beliriyor? Bilinçli bir şekilde bunu yapmak mümkün mü?
Google arama motorunun yan ürünü olan “bilgi paneli” uygulaması, arama yapılan kişi hakkında önemli bilgilere kolay ulaşılabilmesi için arama sonuçlarının üstünde veya yanında kullanıcılara gösterilen “kartvizit” denilebilecek bir bilgi kutucuğu hazırlıyor.
Bilgi panellerinde, Google motorunda arama yapılan kişi hakkındaki bilgiler, Google’ın “Bilgi Grafiği” (Knowledge Graph) adını verdiği veri bankasından alınıyor. Bu “bilgi grafiği” internette o kişi ile ilgili paylaşılan materyalleri “makine öğrenmesi” ve diğer otomatize metodlar ile “anlayan” ve ardından bu kişilerle ilişkilendiren bir sistem. Bu materyaller, açık kaynaklardan ve lisanslı veri tabanlarından oluşan 500 milyardan fazla bilgi toplanarak elde ediliyor.
Wikipedia tek kaynak değil
Google’ın bu konudaki veri tarama süreci karmaşık bir model ile işliyor ve kişi hakkındaki haberler ve yazıların yanı sıra Türkçe ve İngilizce dilinin özgün yapılarına göre geliştirilen model ile sonuca ulaşıyor.
Sosyal medyada yapılan tartışmaların aksine, Google’ın kendi blog sayfalarından yaptığı açıklamalardan anlaşıldığı üzere kişiler hakkındaki bu bilgiler otomatize bir şekilde derleniyor. Bir başka deyişle, insan etkisi az.
Wikipedia bu grafik için yaygın olarak kullanılan bir kaynak olsa da tek kaynak değil, Google Search bu kişi için oluşturulmuş web genelindeki yüzlerce kaynaktan yararlanıyor. Bilgi kaynağı wikipedia olarak haberleştirilse de bu modelin kaynak olarak nereyi referans aldığını, bilgileri tam olarak ne şekilde anlayarak bu sonuca ulaştığını tespit etmek zor.
Yapay zekanın “siyasi hatası”
Bu kartvizitte zaman zaman hatalar yaşanabiliyor. Bu tür durumlara karşı kullanıcıların hatayı bildirme olasılıkları da bulunuyor. Bir bilgi panelinin alt kısmındaki geri bildirim bağlantısından geri bildirim sağlanabiliyor.
Google arama motorunda yaşanan bu sorun ile bu tür kompleks sistemlerin “siyasi hata” yapma olasılıkları önümüzdeki günlerde gündemi daha da meşgul edecek gibi görünüyor.
