Trendyol’dan Cumhuriyet’te “para karşılığı haber” iddiası için sansür isteği

Cumhuriyet Gazetesi Vakfı’nın bir şirketten aldığı para karşılığında gazetede şirketin isteği doğrultusunda yönlendirici haber yayınlandığı iddialarını inceleyen Medya Ombutsmanı Faruk Bilidirici’ye, iddialarda ismi geçen Trendyol tarafından sansür talebi geldi.

E-Ticaret şirketi Trendyol, Bildirici’nin sitesinde yayımlanan “Para karşılığı haberin öyküsü ve Cumhuriyet’e sorular” başlıklı yazısının “gerçeği yansıtmayan, şirketin itibarına zarar veren ve hukuka aykırı bir içerik barındırdığını” belirterek yazının yayından çıkarılmasını, cevap metnini de düzeltme ve ekleme yapılmaksızın yayınlanmasını talep etti. Şirket aksi takdirde suç duyurusunda bulunulacağını belirtti.

Sosyal medya hesabında şirket tarafından gönderilen mesajı paylaşan Bildirici, “Trendyol, sorularıma cevap vermek ve açıklama yapmak yerine yazıyı yayımdan kaldırmamı talep eden bir yazı gönderdi. Bir de cevap ve düzeltme metni göndermişler, “gerçeği yansıtmayan” deyip geçiyorlar. Ben soru soruyorum, kocaman şirketten “SANSÜR” talebiyle yanıt geliyor,” ifadeleriyle cevabı eleştirdi.

“Para karşılığı haber” iddiası

Cumhuriyet Gazetesi Vakfı üyesi Turan Karakaş, gazetenin eski yöneticileri hakkında Ocak 2023’te yürürlüğe giren e-ticaret yasası aleyhine manipulatif haber yapma karşılığında bir şirketten “kayıt dışı para aldıkları” iddiasıyla suç duyurusunda bulundu.

Suç duyurusunda vakfın e-ticaret yasasına karşı kamuoyu baskısı oluşturulması için “iki büyük çikolata kutusu içerisinde kayıt dışı olarak 500 bin lira alındığı” öne sürüldü. Şikayette bu firmanın “haberleri yeterli görmediği ve bu yüzden başka haber vermediği” iddia edildi.

Eski Genel Yayın Yönetmeni Arif Kızılyalın, İdari-Mali İşler Müdürü Osman Selçuk Özer ve Reklam Müdürü Esra Bozok’un suçlandığı bu olaydan Vakıf Başkanı Alev Coşkun’un da haberdar olduğu belirtidi.

9 Haziran’da suç duyurusu ile ilgili İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı “kovuşturmaya yer olmadığına” karar verdi, ancak iddia ve suç duyurusu Cumhuriyet Gazetesinde çalkantıyı durduramadı.

Gazete, 6 aydır görevi sürdüren Genel Yayın Yönetmeni Tuncay Mollaveisoğlu’nun “gazeteye uyum sağlayamadığı” gerekçesiyle görevinden alındığını duyurdu.

Mollaveisoğlu “gazetecilik etiği açısından kabul edilemez bu durumla ilgili gereğinin yapılmasını istediğini” belirtirken, gazetenin para karşılığı bir şirketin lobi faaliyetleri yönünde haber yaptığı iddiasını doğruladı. Mollaveisoğlu, kaleme aldığı yazının gazetede yayımlanmadığını söyleyerek, Vakıf Başkanı Alev Coşkun’un “yönlendirildiğini” iddia etti.

Faruk Bildirici’den sorular

Medya Ombutsmanı Faruk Bildirici, bu iddialarla gündeme gelen “elektronik ticaretin düzenlenmesi hakkındaki kanunun” medya tarafından nasıl ele alındığını incelediği yazısını kendi internet sitesinde yayınladı ve gazeteye sorular yöneltti.

Bildirici, yasanın yürürlüğe gireceği 1 Ocak 2023 yaklaşırken yasa aleyhine geniş bir lobi faaliyeti başlatıldığını, bu faaliyetin başında Türkiye’de e-ticaret pazarının lideri konumunda olan Trendyol’un bulunduğunu yazdı.

Sermayesinin yüzde 86’sı Çinli Alibaba şirketine ait olan Trendyol’un tekelleşmeye karşı olduğu belirtilen bu yasadan rahatsız olduğunu yazan Bildirici, şirketin bu sebeple lobi faaliyetlerinde bulunduğunu belirtti.

Yasa ile ilgili yazılan haberleri inceleyen bildirici, yasanın aleyhine pek çok yazı ve haber yazıldığını, ancak Cumhuriyet gazetesindeki ani tavır değişikliğinin dikkat çekici olduğunu belirtti.

“Cumhuriyet Aralık 2022’den itibaren tamamen yasanın karşısında pozisyon aldı. Aralık ayında Cumhuriyet’te yayımlanan haberlerin en çok dikkat çeken yanı, yasanın Meclis’ten geçtiği dönemde yayımladığı haberde olumlu yanların öne çıkarılırken sonra yapılan haberlerde yaklaşımın tamamen değişmesiydi. İlk haberin tersine sonradan yapılan altı haberde sadece yasa aleyhine görüşlerin aktarılması olumlu görüşlerin yok sayılması şaşırtıcıydı,” dedi.

Suç duyurusunda kayıt dışı paranın 5 Aralıkta alındığını aktaran Bildirici, tarihlerin de çakıştığını, Mollaveisoğlu’nun 7 Haziran’da yaptığı açıklamada bu iddiaya tanıklık ettiğini ancak gazetede bir inceleme yapılmadığını belirtti.

Bildirici yazısında Trendyol’un da iddialara cevap vermesi gerektiğini belirtti ve şu ifadelere yer verdi:

“Kampanyaya altı yazıyla destek veren Güntay Şimşek, neden yasayı olumlu bulanların da görüşüne yer vermeden Trendyol şirketinin sözcüsü gibi davrandı? Cumhuriyet ve Güntay Şimşek, bu soruların yanıtını öncelikle okurlarına vermek zorunda.
Tabii Trendyol da yasa aleyhine medyada yürütülen kampanyada rolü olup olmadığı konusunda kamuoyunu aydınlatmak zorunda. Zira Cumhuriyet hakkındaki iddialar ortaya atıldığında da Trendyol’un adı gündeme gelmişti.”

Bildirici’nin incelemesinin tamamı için tıklayabilirsiniz