Yargıtay Avrupa Karşısında Hukuku Hatırladı: AYM Kararları Uygulanmalı

Ekrem İmamoğlu’nun diploma davasının görüldüğü 20 Ekim günü İstanbul’da 5’inci İdare Mahkemesinde yine ciddi gerginlik yaşanırken Diyarbakır’daki uluslararası yargı toplantısında siyasi davaların geleceği açısından olumlu konuşmalar yapıldı. Anayasa Mahkemesi (AYM) ile Avrupa Konseyi’nin işbirliğinde yürütülen “Anayasa Mahkemesinin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Etkili Şekilde Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi” çerçevesinde yapılan toplantıda, özellikle Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez’in söyledikleri, eğer lafta kalmazsa, siyasi atmosfer izin verirse yargı-siyaset ilişkilerinin düzelmesi bakımından da ümit verici sayılır.

Avrupa Hatırlatınca

Kerkezin söylediklerine gelmeden, hemen öncesinde konuşan Avrupa Konseyi İnsan Hakları, Adalet ve Hukuki İşbirliği Standartlarının Uygulanması Dairesi Başkanı Lilja Gretarsdottir ne demiş, ona bakalım:
• “Anayasa Mahkemesi bir karar verdiğinde, bu karar bağlayıcıdır. Bir yandan bu durum, bireysel başvuru sahipleri açısından ihlalin giderilmesini, yani sübjektif etkiyi, diğer yandan ise tüm yargı ve idari makamlar açısından karardan gerekli derslerin çıkarılmasını ve benzer ihlallerin önlenmesini, yani objektif etkiyi, zorunlu kılar.
• “Bu önleyici işlev son derece önemlidir tekrarlanan her ihlal, adalete duyulan güveni güçlendirme fırsatının kaçırılması anlamına gelir.”
Kerkez şunları söylemiş:
• “Anayasa Mahkememiz bir ihlal kararı verdiği zaman tüm kurumların, tüm yargı organlarının hepimizin buna uyması ve gereğini yerine getirmesi gerekir. Çünkü kesinlikle şu cümleyi söylemek istiyorum. İhlalin sonuçlarının giderilmesi de vatandaşımızın bir temel hakkıdır.”

Ne kadar doğru, değil mi?

Hangi Yargıtay, Hangi Hukuk?

İnsan daha iki yıl önce, Anayasa Mahkemesi Gezi Davası mahkûmu Can Atalay’ın haklarının ihlal edildiğini, tahliye edilip Milletvekili yeminini etmesi gerektiğini söylediğinde uygulanmaması gerektiğini söyleyenin ve siyasi takdirle uygulatmayanın aynı Yargıtay olduğuna inanamıyor, değil mi? Yargıtay olduğuna inanamaz, değil mi? Hem de yine siyasi takdirle, iki defa, 25 Ekim 2023 ve 21 Aralık 2023’te.
Diyeceksiniz ki o arada Yargıtay Başkanı değişmiş, 2024’te Ömer Kerkez seçilmiş, görevi aldığında yaptığı konuşmada “Yargıtay’ın itibarını korumak için elinden geleni yapma” sözü vermişti.
Doğru. O arada Atalay kararını alan Yargıtay 3’üncü Dairesi Başkanı Muhsin Şentürk, terfi ettirilip -parti kapatma davası açma yetkisi de olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yapılmıştı. Ama yerine seçilen Mustafa Kurtaran da “Artık operasyonel karar çıkmayacak” demişti. Bu, Atalay kararının “operasyonel” olduğunun da itirafı gibiydi.
Ancak şimdi yeni Yargıtay Başkanı, Avrupa Konseyi ile ortak yargı projesinde AYM’nin ihlal kararlarına tüm kurumların uyması gerektiğini söylüyordu.

Tayfun Kahraman Sınavı

Yargıtay Başkanının bu sözleri lafta kalmayacaksa, Avrupa yargısının gözünü boyama amaçlı değilse, inanmak isterim.
Bunu anlamak için önümüzdeki en son örnek, AYM’nin 17 Ekim’de gerekçesini yayınladığı Tayfun Kahraman kararı olabilir. AYM, Gezi Mahkûmu Kahraman’ın adil yargılanmadığına, yeniden yargılanması gereğine hükmetti. Zaten sağlık durumu da sorunlu olan Kahraman tahliye edilip tutuksuz olarak yeniden yargılanacak mı?
Öncekileri unutmayalım.
AYM’nin Selahattin Demirtaş hakkında 2017, 2019 ve 2020’de ihlal kararları var.
AYM’nin Figen Yüksekdağ hakkında 2019 ve 2022’de ihlal kararları var.
Osman Kavala hakkında AİHM’nin 2019’da “siyasi amaçlı yargılama” gerekçesiyle tahliye kararı var. Kerkez, konuşmasında AİHM kararlarıyla AYM kararlarını eşit tutuyor ki zaten Anayasa’nın 90’ıncı maddesi ortada.
Kimse kusura bakmasın: buna benzer güzel sözleri daha önce de duyduk. Özellikle de hükümetlerin Avrupa Birliği ile arayı düzeltmek istediği zamanlarda. Bu defa da lafta kalmasın.