Silah seslerinin duyulmasıyla birlikte korumaların ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’i apar topar dışarı çıkarırken Başkan Trump’ın hâlâ oturmakta olduğu görülebiliyor. (Görsel düzenleme: www.dire.it)
Beyaz Saray Muhabirleri Derneği’nin (WHCA) 25 Nisan akşamı yapılan yıllık balo ve ödül töreni silahlı saldırı nedeniyle tamamlanamadı. Saldırı doğrudan Trump’a yapılmamıştı gerçi. ABD’nin öbür ucundan, Kaliforniya’dan gelen 31 yaşındaki yazılımcı olduğu açıklanan Cole Thomas Allen, Hilton Otelinin balo salonu önünde koruma polisleri tarafından durdurulmuş, bir polisi yaraladıktan sonra sağ yakalanmıştı.
Tartışmalar bundan sonra başladı. Başkan, Başkan Yardımcısı ve ailelerini korumakla görevli “Secret Service – Gizli Servis” mensubu güvenlik görevlileri ön cepheden balo salonuna tüfekleri, postallarıyla dalarken, podyum arkasındaki elemanlar Trump ve Yardımcısı JD Vance’i olay yerinden uzaklaştırmaya çalışıyorlardı. Ancak korumaların önceliği yardımcısına verdikleri, onu karga tulumba dışarı çıkardıktan sonra Trump ve eşi Melania’yı çıkardıkları videolarda görülüyordu.
Trump yerine Vance teorileri
Olay ABD’nin İsrail’le giriştiği İran savaşında ateşkesin sürüp sürmeyeceğinin belli olmadığı kritik bir aşamasında gerçekleşmişti. Nitekim Trump’ın saldırı sonrasında verdiği ilk iki tepkiden biri, saldırının İran savaşıyla ilgisi bulunduğunu sanmadığı olmuştu.
Ancak korumaların önceliği yardımcısına verdikleri görüntü, uluslararası medyada acaba yönetim içinden birilerinin Trump’ın yerine Vance’ın geçmesi için Gizli Servis kurallarında değişikliğe zorladığı, yoksa bir tür darbe girişimi komplosu içinde mi bulunduğu spekülasyonlarına yol açtı.
ABD yetkilileri hemen olayın yönergelere uygun olduğu, ortada komplo filan olmadığını açıkladılar. İşin aslı, Gizli Servisin önce Başkan Yardımcısını olay yerinden uzaklaştırması, ilki 1917’de yayınlanmış, daha sonra yenilenmiş “Presidential Policy Directive 40 – 40 Numaralı Başkanlık Siyaset Yönergesi”ne dayanıyordu. Bu yönerge “Federal devamlılık” ya da bizin alışık olduğumuz lisanla “Devlette devamlılık” ilkesinin sağlanması için çıkarılmıştı.
Devlette devamlılık meselesi
ABD yasalarına göre başkan ölür ya da görevini yapamaz hale gelirse, başkan yardımcısı kendiliğinden yerine geçiyor. Başkan ve yardımcısı “aynı anda, aynı tehdit karşısında” ise, başkan etrafında etten duvar örülerek hareketsiz halde korunuyordu, o arada yardımcısı saldırı mahallinden uzaklaştırılırken başkan da uzaklaştırılmaya başlanıyordu.
Böylelikle ikisinden birine bir şey olursa, diğeri ayakta kalıyordu; yönetimde boşluk doğmamış oluyordu.
En azından açıklamalar bu yönde. Nitekim Trump, saldırının ardından Gizli Servis’e işlerini en iyi şekilde yaptıkları için teşekkür etti.
Ancak bu açıklamalar işin koruma boyutuna bir ölçüde yanıt olsa da, saldırı boyutundaki açığı anlatmakta yetersiz kalıyor.
Koruma açıkları ve balo salonu
Otele girişinde ayrıntılı arama düzeni kurulmadığı anlaşılmış, örneğin. Balo salonunun önünde korumalar varmış ama örneğin, alışveriş merkezlerinin girişinde dahi bulunan bir röntgen cihazı yokmuş. Yetkililer 31 yaşındaki saldırganın önceden otele müşteri olarak geldiğini, böylece zaten içeride olduğunu söylüyor.
Saldırgan, üzerinde bir pompalı tüfek, bir tabanca ve birden fazla bıçak olduğu halde balo salonunun kapısına dek gelebilmiş ve orada rastgele ateş açıp içeri girmeye çalışmış. Girememiş ama olan olmuş.
Son zamanlarda işteyken alkollü içecek kullandığı, işe içkili geldiği, bazen gelmediği eleştirilerine hedef olan FBI Başkanı Kash Patel de davetliler arasındaymış; başının biraz daha belaya girmesi muhtemel.
Trump’ın ilk iki tepkisinden birinin saldırının İran’la ilgisi üzerine olduğunu aktarmıştık.
İkincisi de Beyaz Saray’da güvenlikli bir balo salonu yaptırma girişimlerine karşı çıkan Demokratlara çatmak oldu.
Trump bu krizden de yüksek güvenlikli bir balo salonu çıkaracak gibi.
