Erdoğan-Trump görüşmesi öncesi İran’a ekonomik yaptırımlar

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 22 Eylül’deki BM Genel Kurulu’na katılması için gideceği ABD’de Başkan Donald Trump ile görüşmesi öncesinde Ankara’da İran’a iki ekonomik yaptırım kararı açıklandı.
Bunların ilki, 16 Eylül’de Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün, İran’ın Mahan Havayolları’nın Türkiye uçuşlarının 21 Eylül itibarıyla durdurulacağı kararının 16 Eylül’de duyurulmasıydı. Mahan Havayolları ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi’nin (OFAC) 8 Eylül’de açıkladığı İran’a “Ekonomik dışlama operasyonu”nda kara listede yer alıyordu.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın 17 Eylül’de Trump’ın Erdoğan’la görüşeceğini ilan etmesinden bir gün sonra toplanan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) İran’a yönelik bir ekonomik yaptırım kararını 19 Eylül sabah saatlerindeki duyurusuyla ilan etti. Buna göre, 1982’den bu yana Türkiye’de iş yapan İran’ın (ikinci büyük) Mellat Bankası’nın faaliyet izni kaldırılmıştı.
Erdoğan’ın 20 Eylül Pazar günü ABD’ye hareket etmesi bekleniyor.

İran ve Rusya bir arada

Trump’ın ise 19 Eylül’de İran yaptırımlarıyla birlikte Rusya’yı Ukrayna savaşında özellikle enerji alanında sıkıştırmak üzere yeni bir yaptırım kararı imzaladığı açıklandı. Trump’ın bu yaptırım kararına 7-8 Temmuz’da NATO zirvesi çerçevesinde bulunduğu Ankara’dan Kiev’e giden ve oradan dönüşünde ölen Senatör “Lindsey O. Graham 2026 Rusya ve İran Yaptırımları” adını verdiği bildiriliyor.
Temsilciler Meclisi onayından da geçen karar, Trump’a yaptırımları ihlal eden ülkelere yönelik ticaret tarifelerini yüzde 100’e varan ölçüde artırma yetkisi veriyor. Karar asıl olarak Rus ham petrolünün en büyük alıcısının Çin, ikinci sıradakinin ise Hindistan olduğu anlaşılıyor, ancak Türkiye’nin de EPDK rakamlarına göre 2025’te ham petrolün yüzde 60’ına yakınını Rusya’dan sağlaması bir risk etkeni oluşturuyor.

Danimarka’yla Grönland anlaşması

ABD Başkanının 190 ülkenin katılımıyla Nev York’ta toplanacak BM Genel Kurulu’nu öncesinde istediklerini yaptırma konusunda baskıyı artırmasına bir örnek de Danimarka ile varıldığını açıkladığı Grönland anlaşması.
İkinci başkanlık dönemine başlar başlamaz NATO müttefiki Danimarka’ya ait Grönland’ın ABD’ye bağlı olması gerektiğini söyleyen Trump’ın Truth Social üzerinden açıkladığı kadarıyla, bu anlaşmaya göre ABD, Danimarka’yla birlikte Grönland’ın güvenliğini sağlayacak, ABD’nin “hasımları” Grönland’da askeri üs kuramayacak ve ABD’nin onayı olmadan “hassas” konularda yatırım yapamayacak.
ABD’nin Grönland’a yönelik niyetleri arasında, iklim değişikliği nedeniyle eriyen Kuzey Kutbu’nun Atlantik ve Pasifik okyanuslarının neredeyse tamamı Rus karasularından geçen yeni bir ticaret rotasının açılması da bulunuyor.
Yani bu adım da Trump’ın İran ve Rusya yaptırımlarından çok bağımsız değil.
Trump’ın BM Genel Kurulu çerçevesinde Beyaz Saray’da yapacağı görüşmelere dair bir adım da medya yasakları oldu. Trump CNN, MSNOW (eski MSNBC) ve Politico’ya kendi hakkında “yalan haber” yaptıkları iddiasıyla Beyaz Saray’ı izleme yasağı getirdi.