Volkswagen’in Türkiye’ye dönüş işareti Made-in-Europe umudu olabilir mi?

 

Doğuş Otomotiv 30 Ekim 2026’da Volkswagen Grubu şirketleriyle Türkiye’de Volkswagen binek otomobillerinin üretilebilmesi seçeneklerinin değerlendirilmesine ilişkin niyet mektubu imzaladı. Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan bildirimde yer, model, kapasite, yatırım tutarı ve takvim belirtilmedi. Mektup henüz bağlayıcı bir üretim kararı değil; taraflar fizibilite çalışacak.

Ancak bu gelişme, bir süredir Türkiye ile Avrupa Birliği arasında süren ve 12 Ekim’deki Almanya-Fransa anlaşmasıyla kararan Türkiye’nin “Made-in-Europe” sistemine katılabilmesi umutlarını canlandırdı. Dahası, Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in bu anlaşmada Asya ülkelerinin (Çin, Japonya, Güney Kore) sert tepkisinden söz etmeye başladı. Alman basınında Fransa ile anlaşmanın Avrupa’da sanayiyi korumak yerine zarar vereceği yorumları çıkmaya başladı.

Bu durum, gelinen noktada VW-Doğuş görüşmelerine yakından bakmayı Türkiye-AB ilişkileri bakımından da gerekli kılıyor.

Niyet Mektubu Detayları

Volkswagen, 2019’da Manisa’da yaklaşık 1,3 milyar euroluk, yıllık 300 bin kapasiteli Passat ve Skoda Superb üretimi planlamış, pandemi nedeniyle 2020’de askıya almıştı. Yedi yıl sonra Doğuş üzerinden masaya dönülmesi, montaj (CKD) veya kısmi montaj seçeneklerini de içeriyor.

Alman basınında Çin’de geliştirilen modellerin Türkiye’de tamamlanıp üçüncü pazarlara ihraç edilebileceğine dair senaryolar yer alıyor; Volkswagen ise Avrupa dışı tesislerde kısmen monteli araçların Türkiye pazarı için tamamlanmasını değerlendirdiğini doğruladı. Yani VW Türkiye’de üretime karar verirse, araçların Türkiye’deki tüketim potansiyeli de başat etkenlerden olacak.

Ferit Şahenk yönetimindeki Doğuş Grubu’nun geçen yıl VW ile Irak pazarı için de anlaşmaya vardığını hatırlatalım.

DEİK/Türkiye-Avrupa İş Konseyleri Koordinatör Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ, VW-Doğuş adımını “Çin’den sonra ikinci kritik üretim tesisi” olarak niteleyerek “Krizlerden fabrika kapatarak, çalışanları işten çıkararak, küçülerek ve korkarak çıkılmaz; stratejik hamleler yaparak cesurca yeni adımlar atarak çıkılır” dedi.

Made in Europe Bağlamı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 13 Ekim’de Brüksel’deki Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu’nda “Sanayi Hızlandırma Yasası ve ‘Made in EU’ projesinin de Türkiye’yi en baştan itibaren eşit bir ortak olarak değerlendirmesi, iki tarafın da çıkarına olacaktır” diye vurgulamıştı.

Otomotiv, Gümrük Birliği’nin en entegre sektörlerinden. Türkiye’de üretilen araçların yüzde 70’i AB ülkelerinde satılıyor.

Avrupa Otomotiv Sanayicileri Derneği (ACEA) 1 Temmuz 2026’da AB yönetimine, ancak AB ülkelerinde kurulu montaj hatlarında üretilen araçların AB ülkelerinde kamu ihalelerine girebilmesi ve teşviklerden yararlanabilmesi öngören bir öneri sunmuştu. Burada amaçlanan asıl olarak Çin’in önünü kesmekti. Ancak AB’den çok daha hızlı karar alabilen Çin, Türkiye’de ve Fas’ta kurmayı planladığı araç üretim üslerini Macaristan ve İspanya’ya kaydırarak hamleye daha başlamadan hasar vermişti.

Avrupalı şirketler Türk otomotivine onlarca milyar avro yatırım yapmış durumda. Türkiye’nin “Made in Europe” sisteminden dışlanması, Türkiye’nin ayrıca NATO çerçevesinde kurulmakta olan yeni Avrupa Güvenlik Mimarisi’ne de (SAFE) girememesi anlamına gelebilir.

Gümrük Birliği ve Kamu İhaleleri

Gümrük Birliği güncellemesi müzakereleri resmi olarak başlamamış olsa da, Yüksek Düzeyli Diyalog’da ithalat kontrollerindeki (TAREKS) engel kaldırıldı ve yetkilendirilmiş ekonomik operatörlerin karşılıklı tanınması konusunda ilerleme sağlandı.

Ticaret Bakanı Bolat, e-ticaret, kamu alımları, yatırım ve tarım ürünleri başlıklarında vaka bazlı ilerleme olduğunu, ancak Konsey’in müzakere yetkisi vermediğini ifade ederken, Šefčovič, Türk ve Avrupalı iş dünyasının güncellemeyi güçlü desteklediğini ve yeşil-dijital dönüşümde daha yakın işbirliği talebini aktardı.

AB’nin Türkiye’den önemli talebi ise Kamu İhale Kanunu’nun yeniden düzenlenmesi ve AB şirketlerinin de Türkiye’deki ihalelere girebilmesi. TBMM’de 27 Temmuz’da kabul edilen yasayla, Türkiye’ye ülkelerindeki ihalelere girebilme imkânı tanıyan AB ülkelerine Cumhurbaşkanına “mütekabiliyet” ilkesi uyarınca esneklik sağlama yetkisi veren bir kanun kabul edildi. Dolayısıyla Türkiye, bütün AB üyelerine peşinen hak sağlayan bir uygulama yerine kendisine kolaylık sağlayan AB ülkelerine kolaylık sağlama kararında.

Bu da her türlü düzenlemeye Gümrük Birliği’nde muhtemel Güney Kıbrıs engeline takılmadan ilerleme imkânı veriyor.

Diplomatik ve Ticari Mücadele Sürüyor

AB-Türkiye ilişkileri siyasi gerilimlere rağmen ticari ve diplomatik mücadeleyle ayakta tutuluyor. Doğuş-Volkswagen niyet mektubu, 2019 planının iptalinden sonra gelen ikinci girişim olarak, şirketlerin maliyet ve kapasite baskıları altında bölgesel üretim arayışını yansıtıyor. Yalçındağ’ın “doğal ilerleyişi desteklemek” çağrısı ile Bolat’ın eşit ortaklık vurgusu, Ankara’nın hem şirket düzeyinde hem hükümet düzeyinde süreci canlı tuttuğunu gösteriyor.

“Made in Europe” tanımının nihai şekli Avrupa Parlamentosu ve Konsey’de belirlenecek; Türkiye’nin dahil olup olmayacağı tedarik zincirlerinin geleceğini etkileyecek. Zorluklara rağmen taraflar masada kalıyor; ticari gerçekler siyasi engelleri tamamen ortadan kaldırmasa da diyaloğu ve yatırım arayışını sürdürüyor.

Volkswagen’in Türkiye’de üretim seçeneklerini yeniden değerlendirmesi, bu ticari entegrasyonun siyasi engellere rağmen sürdüğünün somut işareti sayılabilir.