BM Genel Sekreterliği Adayı Büyükelçi Sinirlioğlu’nun Vizyonu

2026 yılı, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı önemli zirvelere sahne olmakta. 7-8 Temmuz tarihlerinde gerçekleşen “NATO Ankara Zirvesi” ve 29-30 Ekim tarihlerinde keza Ankara’da düzenlenen “Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi” sonrasında, bu kez Küresel İklim Zirvesi – “Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı”– çerçevesinde dünya liderleri önümüzdeki hafta Antalya’da buluşacak.

Zirvelerin yanı sıra ülkemizin ev sahipliği yaptığı uluslararası ve bölgesel toplantılar, 23 -24 Ekim tarihlerinde yapılan 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı benzeri etkinlikler ve dış politikada yeni ve çarpıcı girişimlerle Türkiye, uluslararası ve bölgesel ortamın belirsizlikler ve büyük çalkantılar yaşadığı kritik bir dönemde küresel jeopolitiğin merkezi aktörü konumunda.

Bununla birlikte, kanaatimce bu yılın dış politikamızda hafızalarda yer edecek adımların başlıcalarından bir tanesi Dışişleri Bakanı, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı ve Türkiye’nin BM Nezdinde Daimi Temsilcisi gibi Türkiye’nin en yüksek diplomatik makamlarında görev yapmış Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu’nun Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği pozisyonuna aday gösterilmesidir.

Cumhuriyet tarihinde bir ilk

Türkiye Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine ilk kez bir aday göstermektedir. Bu adım başlı başına anlamlı. Bir Türk diplomatının, uluslararası toplumun bir anlamda temsilcisi konumunda görülen BM Genel Sekreterliğine resmen aday gösterilmesi heyecan verici.

Bir meslektaşı ve kırk yılı aşan bir dostu olarak bundan gurur duyuyorum ve adaylığının başarıyla sonuçlanması diliyorum.

Zorlu süreçlerin aşılmasında Türk diplomasisinin gücüne inanıyorum. Elbette bu süreçte yapılacak değerlendirmeler içinde farklı görüşler, sorular olabilir, ama bir Türk diplomatı olarak ben bu sürecin başarısına hizmet edecek düşüncelere odaklanıyorum.

BM Genel Sekreterliği görevine Türkiye’nin aday gösterdiği bir diplomatın getirilmesinin mevcut uluslararası ortamda BM’ye güç katacağına inancım tam.

AGİT’ten BM’ye uzanan yol

Birleşmiş Milletler Antlaşması’nın VIII. Bölümünde “Bölgesel Antlaşmalar”  bağlamında (52. Madde) bugüne kadar gelişen bölgesel güvenlik kuruluşlarından en büyüğü  olan Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) Genel Sekreterliği görevini sürdüren ve bu görevine Avrupa- Atlantik ve Avrasya coğrafyasının – Vancouver’dan Vladivostok’a uzanan – AGİT’in 57 Katılımcı Devletinin oybirliğiyle 2024 yılında seçilen Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu’nun BM Genel Sekreterliği adaylığı sürecinin başarıyla sonuçlanması kuşkusuz tarihi bir önem taşıyacaktır.

Vizyon belgesi ve BM Güvenlik Konseyi

Büyükelçi Sinirlioğlu kaleme aldığı vizyon belgesinde güçlü hedefler ortaya koydu. Önümüzdeki günlerde temasları yoğun biçimde sürecek. BM Genel Sekreterliği seçim süreci ve aşamalarına dair ayrıntılı bilgilere değişik haber ve yazılarda yer verildiği için tekrarlamayacağım.

Ancak, BM Güvenlik Konseyi Daimi üyelerinin hiçbirinin olumsuz oy kullanmamasının kilit önemde olduğu açık.  Aksi halde, bir adayın 15 üyeli BM Güvenlik Konseyi’nden alacağı destek sayısı ne olursa olsun, seçilme şansı mümkün olmuyor. Bu itibarla ABD, Rusya Federasyonu, Çin Halk Cumhuriyeti, Birleşik Krallık ve Fransa’nın tutumu bir bakıma belirleyici olacak.

BM Güvenlik Konseyi Dönem Başkanlığın Yunanistan’dan devralan Letonya’nın Daimi Temsilcisi, Büyükelçi Sinirlioğlu’nun da içinde yer alacağı bir sonraki gayrı resmi yoklamanın ne zaman yapılacağını henüz açıklamadı. Sekizincisi gerçekleşecek bu turların bir nabız yoklaması niteliği taşıdığı bilinmekte.

Bölgemiz için de bir fırsat olabilir

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın BM Güvenlik Konseyi Dönem Başkanını muhatap 30 Ekim 2026 tarihli mektubuyla Büyükelçi Feridun Sinirlioğlu’nu aday göstermesi bir bakıma anlamlı bir zamana da rastladı. Yunanistan Ekim ayında BM Güvenlik Konseyi Dönem Başkanlığı’nı üstlenmiş olduğu için mektup Yunanistan’ın BM Nezdinde Daimi Temsilcisi Aglaia Balta’ya muhataptı. AGİT zemininde teşkilatın üst düzey pozisyonlarından Genel Sekreterlik ve Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisine (ODIHR), Türkiye ve Yunanistan’ın ortak adaylarla çıkmasının sembolik önemi büyüktü.

BM Genel Sekreterliği seçim süreci tabiatıyla farklı.  Ancak Türkiye ve Yunanistan’ın uluslararası ve bölgesel barış ve güvenliğin geleceğinin inşasına birlikte bakmaları için Büyükelçi Sinirlioğlu’nun BM Genel Sekreteri olması neden bir fırsat olmasın? İleride Yunanistan’dan bir diplomatın benzer bir göreve gelmesini biz niçin barışın inşası olarak bir fırsat olarak görmeyelim?

Türkiye ile Yunanistan, aynı ittifakın üyesi, değişmez bir coğrafyanın geleceğine umutla bakması ve katkıda bulunması gereken iki komşu ülkedir.

Değişen küresel ortamda ortak hedef nedir?

Küresel ortam köklü bir değişim yaşamakta. Savaşları, felaketleri yeterince yaşamış dünyamızın geleceğinin inşası, barış ve güvenliğin sağlanması başta olmak üzere, farklı alanlarda karşılaşılan tüm tehditlerin aşılması, mevcut kırılgan ortamda evrilen düzensizliğin kalıcı olmaması için temelleri 1945’te atılan uluslararası düzenin günümüz sınamalarına göre reforme edilmesi tüm ülkelerin ortak bir hedefi olmalıdır.

BM Genel Sekreteri bu ortak hedefin insanıdır. Büyükelçi Sinirlioğlu, bu göreve aday olarak misyonunu ve vizyonunu, ayrıca gücünü BM Temel Yasası’ndan almaktadır.

“Dünyanın en imkânsız görevi”

AGİT Nezdinde Daimi Temsilci olarak görev yaparken AB Daimi Temsilci, bir BM belgesi için hazırlanan ve beş eski BM Genel Sekreteri ile yapılan söyleşilerin dökümünün yer aldığı, ayrıca beş tanınmış uluslararası ilişkiler uzmanının görüşlerine yer verildiği “ Birleşmiş Milletler – Yeni Dünya Düzensizliği İçinde” başlıklı kitabı bana hediye etmişti.

BM uzmanı Romuald Sciora’nın yönetiminde hazırlanan kitapta, daha önce BM New York Delegasyonunda Daimi Temsilci Yardımcısı olarak önceki yıllarda görev yapan AGİT’teki AB Daimi Temsilcisinin de bir makalesi bulunuyordu. Kendisiyle sohbetlerimizde onun New York benim de BM Genel Sekreteri’nin Pakistan’a Yardımdan Sorumlu Özel Temsilcisi olarak görev yaptığımız dönemlerden edindiğimiz deneyimler sıkça gündeme geliyor, BM ve AGİT gibi platformların önemini konuşuyorduk. Çok taraflılığın dayanıklığının güçlendirilmesinin ne denli gerekli olduğunu vurguluyorduk.

Geçtiğimiz günlerde kitabı tekrar elime aldım: Kurt Waldheim, Javier Perez de Cuellar, Butros Butros Gali, Kofi Annan ve Ban Ki-moon ile söyleşilerin dökümünü yeniden okudum.

Youtube’da yer alan beş bölümlük BM belgeselindeki görüntüleri izledim. BM’nin ilk Genel Sekreterleri Norveçli Trygve Lie, İsveçli Dag Hammarskjöld, Myanmarlı U Thant’ın görüntüleri de “Camdan Evde – BM Genel Sekreterlerinin ağzından BM’nin tarihi” belgeselinin ilk bölümünde yer alıyordu.

Sovyetler Birliği’nin baskısı altında istifa eden ilk Genel Sekreter Lie’nin, yerine gelen Hammarskjöld’a devir teslim töreninde sarf ettiği “Dünyanın en imkânsız görevini üstleneceksiniz. Size iyi şanslar diliyorum” şeklindeki ifadeleri hiç eskimeyecekmiş gibi duruyor.

BM Genel Sekreterliği görevini Antonio Guterres’ten devralacak yeni Genel Sekreter kim olursa olsun benzer sözleri selefinden herhalde duyacaktır.