Dünyanın yukarıdan görünüşü Trump ABD’sinin NATO ve AB üyesi olduğuna bakmadan Grönland’a neden göz diktiği konusunda bir fikir veriyor. (Google Earth)
Google Earth programını sağdan sola değil, yukarıdan aşağı doğru 90 derece çevirdiğinizde karşınıza yukarıdaki harita çıkıyor ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Venezuela’ya askeri müdahalesinin ertesi günü neden Grönland’a göz diktiğini apaçık gösteriyor.
Ortada deniz gibi görünen kısım Kuzey Kutbudur. Buzlarla kaplıdır. Rusya ve Kanada ekseninde hava, kara ve deniz savaşı yapmaya müsaittir. Dünya düz değil yuvarlak olduğu için füze savaşları açısından da en kısa yol budur.
Küresel ısınma nedeniyle buzlar erimektedir. Ve tarihte ilk kez, haritaya göre Kutbun sağında gördüğünüz yay üzerinde, Atlantik ve Pasifik okyanuslarını en kısa yoldan birleştiren bir ticaret yolu açılmaktadır ve neredeyse tamamen Rusya karasularından geçmektedir. Bu ticaret yolunun Pasifik ucunda, Trump ve Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’in buluştukları ABD’nin Alaska Eyaletiyle Rusya’nın Doğu Sibirya’daki Çukotka Eyaleti arasında yer alan Bering Boğazı vardır. Atlantik çıkışındaysa devasa bir tıkaç gibi Grönland Adası bulunmaktadır.
Grönland, Danimarka, NATO
Grönland’a 3500 kilometre uzaklıktaki Danimarka, kuzey denizlerine hâkim olduğu çağlarda bayrağını dikip sahiplenmiş, Türkçesiyle sömürgeleştirmiş. İkinci Dünya Savaşı devam ederken ABD, o zaman Alman işgali altındaki Danimarka ve Norveç’e karşı Kuzey Atlantik üstünlüğünü pekiştirmek için, 1943’te Grönland’a çıkıp Thule Hava üssünü kurmuş. Savaştan sonra Grönland 1953’te Danimarka’nın toprağı olarak NATO bünyesine alınmış. 1979’da da Danimarka Grönland’a özerklik vermiş; iç işleyişinden sorumlu bir eyalet hükümeti var ve bu özerklik şu anda Kopenhag için iki yanı keskin bıçak işlevinde.
NATO Antlaşması üyelerin sınırları içinde egemenlik ve toprak bütünlüğünü taahhüt eder; “Hepimiz birimiz için” mantığıyla çalışır; artık “çalışırdı” demek belki daha doğru.
Trump, “Rusya’ya karşı buraya ihtiyacım var, Danimarka’nın gücü buna yetmiyor” bahanesiyle Grönland’ı ABD’ye katmak istiyor.
Trump böylelikle Danimarka’nın üye olduğu AB’nin burnunu sürtmeyi de sürdürüyor.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen bu eylemin “NATO’nun sonunu getirebileceğini” söylerken Grönland Özerk Başbakanı Jens-Frederik Nielsen Trump’a “Anlaşırız” diye göz kırpıyor.
ABD: Bizim Yarıküremiz
Beyaz Saray 5 Ocak’ta mafya argosuyla “FAFO” görseli yayınlamıştı; “Fuck Around, Find Out”, Türkçeye kibarlaştırarak “Aranırsan belanı bulursun” diye çevirebiliriz.
Grönland’a gözünü diktiğini açıkça söylemesi ardından da Dışişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Marco Rubio X hesabından, Trump’ın fotoğrafıyla “Bu Bizim Yarıküremiz” görseli yayınladı.
NATO ve AB üyesi Danimarka toprağı Grönland’a göz dilen Trump ABD’si, örneğin İsrail’in hesabını bitirmediğini açıkça söylediği İran’a ne yapmaz?
Bu ABD’nin iki yüzyıl önce, 19’uncu Yüzyılın ilk çeyreğinde Başkan James Monroe’nun görünüşte Avrupa sömürgeciliğine karşı geliştirdiği, kuzeyi ve güneyiyle bütün Amerika kıtasını “arka bahçesi” sayan ilk dönem ABD emperyalizmine dönüşü anlamına geliyor. Monroe Doktirini 2.0 sürümü diyen de var, Trump’ın adıyla Donroe Doktrini diyen de.
Venezuela, Rusya, Ukrayna
Aradaki fark, iki yüz yıl önce ABD’nin dünyanın en büyük mali ve askeri gücü olmayıp, şimdi öyle olmasıdır. AB’yi kâle dahi almayan Trump, askeri ve siyasi olarak yükselen güç Çin’e ve müttefiki Rusya’ya meydan okuyor. Donroe Doktrini bu askeri üstünlük sayesinde Avustralya, Japonya ve Güney Kore kanallarıyla Pasifik’e, örneğin İsrail ve Suudi Arabistan kanalıyla da Ortadoğu’ya etki ediyor.
Grönland’a olacakları şimdiden tahmin edebiliriz. NATO’nun AB üyesi ülkelerinden destek alamayan Kopenhag’ın, Washington’a boyun eğmesi ve kâğıt üzerinde kendi toprağı olmaya devam etmesi karşılığında özerk Grönland hükümetinin ABD’yle iş tutup, fiilen ABD sömürgesi gibi davranmasına rıza göstermesi muhtemel senaryodur. Grönland’ın bir plebisitle Danimarka’dan kopup ABD’ye katılması ihtimali de yabana atılmamalı.
Putin’in, Trump’ın Venezuela operasyonuna tahmin edilen sert tepkiyi vermemesine şaşırmamak gerekir; bunu Ukrayna’dan aldığı toprakları artık geri vermeyeceğinin tescili olarak görüyor. Önceki Cumhurbaşkanı ve halen Ulusal Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dimitriy Medvedev’in Trump’un Venezuela’ya çökmesini “Yasa dışı ama tutarlı” bulması bunu gösteriyor.
Çin, Tayvan, İsrail, Türkiye
Peki, ABD’nin Venezuela’ya yaptığını bir gece ansızın Çin, Tayvan’a yaparsa ne olur? Çin Başkanı Şi Cingpin, yeni yıl mesajında Tayvan’ın er ya da geç Çin’in parçası olacağını açıkça söyledi. Böyle bir durumda, örneğin nükleer silahların kullanıldığı Üçüncü Dünya Savaşı çıkar mı? Pek sanmıyorum. Üçüncü Dünya Savaşı aslında Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasıyla başladı ve kısık ateşte devam ediyor. Büyük gerilimler, belki çatışmalar yaşanır ama Pasifik de yeni bir dengeye oturur. Ekonomi belirliyor her şeyi. Trump’ın Grönland’a göz dikmesinin askeri anlamının da ticaret yollarının kontrolüyle bağlantısı için lütfen yukarıdaki haritayı bir daha inceleyin.
Ortadoğu’da ABD’nin başını ağrıtan en ciddi sorun, Rusya ve Ukrayna’ya, Kafkaslar ve Balkanlara komşu ve etkili Türkiye ile ABD dış politikasının bölgesel önceliği İsrail arasındaki çatışmadır. Bu çatışmanın halihazırda iki ekseni var; Filistin/Gazze ve Suriye/SGD. Bu ikincisinin Türkiye’de rejimin kalitesini değiştirme etkisi umulan Terörsüz Türkiye projesi üzerinden Kürt sorununa siyasi çözüm niteliği de var. Bunun F-35 programına dahi etkisi var.
Önümüzdeki yakın süreçte Türkiye-İsrail ilişkilerinin seyri iyi ya da kötü sürprizler getirebilir.
