Ankara, Netanyahu’nun Türkiye’yi kışkırtmasının İsrail’deki seçim kampanyasının bir parçası olduğunu kanısında kanısında. İş dönüp dolaşıp Trump’ın Netanyahu’ya sözünü geçirip geçiremeyeceğine kilitleniyor. (Foto: Cumhurbaşkanlığı)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 18 Ağustos akşamı Ordu Radyosu’nun podcast servisine yaptığı açıklamada o sabah erken saatlerde İsrail jetlerinin Suriye’nin Türkiye sınırına yakın, tamirat aşamasındaki Ebu Zuhur askeri havaalanını vurmasını “Türkiye’ye mesaj” olarak nitelemesi, Ankara’daki İsrail rahatsızlığını daha da artırdı.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran’ın, Anadolu Ajansı’na verdiği ayrıntılı mesajlar, bu rahatsızlığı kesin ifadelerle yansıtıyor.
Duran, Netanyahu ve bakanlarının Türkiye’ye karşı artan saldırgan söylemlerini, İsrail muhalefetinin “ateşle oynuyorsun” eleştirilerini de dikkate alarak iki temel unsura bağlıyor:
– 27 Ekim seçimlerini Türkiye’yle çatışma ihtimaline bağlayarak kazanma gayreti,
– Uluslararası planda giderek artan yalnızlığını mağduriyete çevirme niyeti.
Bu çerçevede verilen iki mesaj da açık:
– Türkiye kendi politik geleceği için bölgeyi ateşe atmaktan çekinmeyecek Netanyahu’nun oyuna gelmeyecek,
– Ama “kimsenin milletimizin ve dostlarımızın huzurunu kaçırmasına” da izin vermeyecek.
Ankara: Netanyahu’nun seçim kampanyası
Ankara’nın gerilimi İsrail-Türkiye eksenine koymayıp İsrail’in Suriye ve Lübnan gibi komşularına saldırıları ekseninde tutma çabası dikkat çekiyor.
Bunda öfkesini bastırıp İsrail seçimlerine dek dişini sıkma çabasının da payı var.
Çünkü Ankara, Netanyahu ve bakanlarının son zamanlarda Türkiye’ye karşı artan saldırgan söylemlerini 27 Ekim’deki seçim kampanyasının kamuoyu çalışması olarak görüyor. Netanyahu seçimi kaybederse, rüşvet suçlamalarıyla yargı önüne de çıkabilir.
İşin bir başka yönü de İsrail seçimlerinin, ABD Başkanı Donald Trump’ın siyasi geleceği açısından önem taşıyan 3 Kasım ara seçimlerinden tam bir hafta önce olması. Netanyahu bu durumu Vaşington’da güçlü İsrail lobisi üzerinden Trump’a baskı aracı olarak kullanmak istiyor.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 17 Ağustos’ta ABD Başkanı Donald Trump’la telefon görüşmesinde “son zamanlarda artan eylemleri” konusunda uyarması da “İsrail’i durdurun” mesajı yerine geçiyor. Erdoğan bir gün önce, 16 Ağustos’ta da El Cezire’ye “Türkiye savaş istemiyor ama savaştan da kaçmaz” demişti.
Özetle Erdoğan, Netanyahu’nun Türkiye’yi İsrail’le bir çatışmaya çekme çabasının farkında.
Milli Savunma Bakanlığı’nın çıkışı
Milli Savunma Bakanlığı, İsrail’in Ebu Zuhur askeri havaalanını vurmadan önce orada bir Türk askeri heyeti bulunduğu haberlerini yalanladı. Gerçi bu haber Suriye makamlarından kaynaklanıyordu ve nitekim aynı 19 Ağustos günü ABD merkezli Axios haber sitesinin sorularını yazılı olarak yanıtlayan Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, İsrail’in Türkiye’ye üs verildiğini yalanlarken, birkaç gün önce Ebu Zuhur’da inşaat faaliyetleri amaçlı bir Türk askeri heyetinin bulunduğunu söylemiş, ama asıl önemli olan bu değil.
Asıl önemli olan Millî Savunma Bakanlığı sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk’ün 19 Ağustos basın toplantısında, İsrail’in Suriye ve Lübnan saldırılarından söz ederken kurduğu bir başka cümle:
• “İsrail’in komşu ülkelere yönelik askerî müdahalelerinin olağan ve kabul edilebilir olduğu yönünde bir algının yerleşmesine kesinlikle müsaade edilmemelidir.”
Bu çağrı, bir gün önce Dışişleri Bakanlığı’nın uluslararası toplumu İsrail’in saldırganlığına karşı kesin tutum almaya çağırmasıyla uyum içinde.
İletişim Başkanı Duran’ın son açıklamasıysa bunu bir adım ileriye taşıyor.
Suriye saldırısının zaman çizelgesi
Reuters haber ajansı, İsrail gizli servisi Mossad Başkanı Roman Gofar’ın 14 Ağustos’ta Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani ile bir telefon görüşmesi yaparak, Suriye’de Türk askeri varlığı görmek istemedikleri uyarısında bulunduğunu bildirdi.
Şeybani 15 Ağustos’ta Türkiye’ye geldi.
16 Ağustos’ta İstanbul’da Barrack ile görüştü.
Aynı akşam Erdoğan, El Cezire’ye “Savaş istemiyoruz, ama kaçmayız” dedi.
17 Ağustos’ta Trump, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Anlaşması’nı övdü.
Aynı akşam Erdoğan, Trump ile görüşerek “İsrail’i durdurun” mesajını verdi.
Birkaç saat sonra, gün 18 Ağustos’a döndüğünde, İsrail Suriye’yi vurdu.
Dışişleri Bakanlığı buna tepki gösterdi, Barrack da Türkiye’ye hak verdi.
19 Ağustos’ta Barrack’ın, Suriye saldırısıyla Türkiye’ye mesaj verdiklerini açıklaması bu gelişmeler nedeniyle de Ankara’da kışkırtma olarak niteleniyor.
Ankara’nın İsrail’in Suriye’ye son saldırısını “açık kışkırtma” olarak görmesinin bir nedeni daha var.
İsrail çatışmasızlık protokolünü bozdu
Türkiye ile İsrail arasında 2025 yılında Azerbaycan’ın aracı olduğu bir protokolle Suriye’yi Hama civarından enine ikiye bölen bir “çatışmasızlık hattı” anlaşmasına varılmıştı. Buna göre Türkiye ve İsrail bu hattı geçecekleri zaman birbirlerine bilgi verecekler, böylece çatışma önlenecekti.
YetkinReport’a bilgi veren bir kaynak, İsrail’in bu defa protokolü bozarak haber vermediğine işaret etti.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın Türkiye’ye bilgi verilmediği, dolayısıyla Türkiye’nin karşı önlem almaya hakkı olacağı, jetlerini havalandırabileceği açıklamasının arkasında bu protokol ihlali var.
İş dönüp dolaşıp ABD’de Trump yönetiminin İsrail’de Netanyahu yönetimine sözünü geçirip geçiremeyeceğinde kilitleniyor.
