Mehmet Uçum: Anayasa değişikliği seçimden sonra

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Hukuk Başdanışmanı Mehmet Uçum 20 Eylül’de Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için ABD’ye yola çıkması öncesinde yeni Anayasa çalışmaları üzerine Anadolu Ajansı’nda bir makale yayınladı. Uçum’un Cumhurbaşkanlığı ile AK Parti bünyesindeki güncel nabzı yansıtması şeklinde okunabilecek makalesinde öne çıkan unsurlar şöyle:

Seçimden sonra “daha gerçekçi”

• Anayasa değişikliği seçimden sonra: Uçum, “nihai Meclis’indir” dese de “Gerek zaman yönetimi gerekse yeni anayasa sürecinde olgunlaştırılması gereken konulara ilişkin fikri çalışma ihtiyacı TBMM’nin 29. Döneminde yeni anayasanın yapılmasını daha gerçekçi bir hedefe dönüştürüyor,” diyor.

Zaten seçimin Erdoğan’ın yeniden aday olmasını sağlayacak şekilde bir Meclis’in erken seçim kararıyla 16 Nisan 2028’de yapılmasını da Uçum ortaya atmıştı.

Bu durum, AK Parti ve MHP’nin şu anda güçlerini yeni Anayasa değil, Meclis’te 360’ı bulup Erdoğan’a en uygun zamanda erken seçim kararı aldırmaya odaklayacağına işaret.

İlk dört madde ve eğitim dili

• Anayasa’nın ilk dört maddesi değişmeyecek: Uçum, “Türk milleti, Türk vatandaşlığı, resmi dil ve tek zorunlu eğitim dili olarak Türkçe, cumhuriyet, üniter yapı, laiklik, demokratik hukuk devleti kırmızı çizgilerdir” diyor.

Bu tanımdaki “tek zorunlu eğitim dili Türkçe” ifadesi, Kürtçe ve Türkçe dışındaki dillerin de seçmeli olarak eğitim sisteminde yer bulma hazırlıklarına işaret ediyor. Bu da Terörsüz Türkiye süreci tartışmaları devam ederken DEM Parti’ye verilen bir anayasa işareti olarak yorumlanabilir. Keza DEM Parti’nin önerileri arasında bulunan “Türklük” tanımının “Türk millet ve vatandaşlık” kavramı içinde eritilebileceğini düşündürüyor.

50+1 barajı ve seçim kanunu

• Yüzde 50+1 korunacak, siyasi partiler kanunu değişecek: Uçum, Cumhurbaşkanlığı seçiminin iki kademeli ve yüzde 50+1 oyla olması kuralını koruyacaklarını vurguluyor. Bu beyan, MHP’nin öteden beri siyasi kulisteki “Yüzde 40’a düşürülecek” ve benzeri iddialardan duyduğu rahatsızlığı teskin etme çabası gibi duruyor. Yüzde 50+1, AK Parti’nin MHP ile Cumhur İttifakı’nın zorlayıcı etkeni sayılıyor. Bu da parlamenter sisteme dönüş spekülasyonlarını rafa kaldırıyor.

Uçum aynı şekilde MHP’nin siyasi partiler ve seçim kanunlarında değişiklik taleplerine yanıt niteliğinde olmak üzere, bu kanunların ve TBMM İçtüzüğü’nün de yeni Anayasa ile birlikte değiştirileceği işaretini veriyor.

“Serbestlik fetişizmi” ne demek?

• Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum’un makalesinde dikkat çeken bir unsur da yeni Anayasa’da “serbestlik fetişizmi tuzağına düşülmemesi” gereğinden söz etmesi. Bununla mevcut Anayasa’da ihlal edilse de bulunan hak ve özgürlüklerin AK Parti ve MHP’nin uzlaşacağı yeni Anayasa taslağında kısıtlanıp kısıtlanmayacağı sorusunu akla getiriyor. Uçum şöyle yazmış: “Vurgulanmalıdır ki çağa uygun hak ve özgürlükler çerçevesinde daha geniş güvenceler sağlayan, temel değerleri tahrip eden hukuk anlayışlarına ve neoliberal saldırganlıklara karşı tedbirler alan, milli perspektife sahip bir anayasa milletimizin en önemli ihtiyacıdır.”