Bir askeri tatbikatta Türk Hava Kuvvetlerinin F-16 uçağı, İngiliz Hava Kuvvetlerinin Eurofighter Thyphoon uçağıyla (ön plandaki) ortak uçuşta görülüyor. (Foto: Savunma Sanayii ST)
Millî Savunma Bakanlığı (MSB) Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk ABD’den yeni F-16’lar satın alınmasında önemli bir aşamanın geride kaldığını duyurdu. Tuğamiral Aktürk, Türkiye’nin ABD’den 40 adet F-16 Blok-70 (F-16V) ve eldeki F-16’lardan 79’unu da o düzeye yükseltecek “modernizasyon kiti” satın amma talebinin ABD’den gönderilen ‘Taslak Teklif ve Kabul Mektuplarının’ Bakanlığa ulaştığını açıkladı.
Böylece Türkiye ve ABD heyetleri arasında F-16 Viper, ya da F-16V uçakları ve birlikte gelecek askeri malzeme ve silahların teslimine ilişkin görüşmeler başlayabilecek.
Öte yandan Bakanlık kaynakları Savunma Bakanı Yaşar Güler’in 27 Şubat’ta Londra’da İngiltere Savunma bakanı Grant Shapps ile görüşmesinde Eurofighter Thyphoon uçakları alımı konusunun da gündeme geldiğini doğruluyor.
Peki, F-16’lar geleceğine ve Milli Muharip Uçak (MMU) Kaan da ilk uçuşunu yaptığına göre Türkiye neden hala Eurofighter alımı için çabalıyor?
Bunun üç temel yanıtı var.
Çeşitlilik, geçiş dönemi
- Geçiş dönemi: MMU Kaan’ın Türk Hava Kuvvetleri filosuna en erken katılma tarihi 2032 olarak öngörülüyor. Bu da Türkiye’nin 2028’de Kaan motorunda yerli üretime geçiş planına bağlı. İki yıl içinde yeni gelecek ve mevcut F-16’lar açığı ancak kapatacak düzeyde. Türk Silahlı Kuvvetleri bu geçiş döneminde, F-35’lerin geleceği varsayımıyla kurulmuş hava savunma stratejisinde açık bölgede artan siyasi gerilimi de hesaba katarak açık vermek istemiyor. Öte yandan TSK, NATO-dışı, örneğin Rusya’nın satmak istediği Su-35, ya da Su-57 gibi uçaklarla yeni S-400 sorunları da yaşamak istemiyor.
- Çeşitlilik: Öte yandan askeriye, NATO-uyumlu silah sistemleriyle çalışmak istemekle beraber ABD’ye bağımlılıktan da kurtulmak istiyor. Bu aslında yeni bir sorun değil; ucu 1980’lerin sonuna dayanıyor. Daha Turgut Özal döneminde, Türkiye’de imal edilen ilk 160 F-16 partisinden sonra alınacak 80 savaş uçağının Avrupa’dan alınması seçeneği üzerinde durulmuş, ancak diplomatik baskılarla F-16’lar üzerinde karar kılınmıştı.
Ve ABD kongresi
- ABD Kongresi: Türkiye bir daha ABD Kongresindeki lobilerin baskısıyla uğraşmak istemiyor. Gerçi benzeri sorunlar Avrupa ülkelerinde de var. Örneğin Eurofighter Typhoon uçağının ortak üretici ülkelerinden İngiltere, İspanya ve İtalya Türkiye’ye satışa sorun çıkarmazken Almanya’dan hâlâ onay alınamıyor. Güler’in konuyu İngiliz karşıtıyla görüşmesinin nedeni, İngiltere’nin Almanya’yı ikna edebileceğine inanması. Konu İngiliz Dışişleri Bakanı David Cameron’un 26 Ocak’ta, tam da ABD Dışişleri Bakanlığının F-16V satışını onayladığı gün Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ı ziyaretinde de gündeme gelmişti.
Fidan geçtiğimiz günlerde Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock ile de hem Münih Güvenlik Konferansı hem de Rio’daki G20 toplantıları sırasında, üç gün arayla iki kez görüşmüştü. Ancak Gazze konusunun öne çıktığı bildirilen bu görüşmelerde Eurofighter konusunun ele alınıp alınmadığına dair henüz açıklama yapılmadı.
F-16’lar konusunda son durum
Türkiye’nin bu alım için 23 milyar dolar (bugünkü kurla 713 milyar lira) ödeyeceği daha önce açıklanmıştı. Ancak savunma kaynakları kesin fiyatlandırmanın görüşmeler sırasında yapılacağını söylüyor. Bunun bir nedeni de Türkiye’nin ABD tarafından Rusya’dan S-400 füzesi aldığı için çıkarıldığı F-35 uçakları için ödediği 1,4 milyar dolar peşinatı, F-16V alımına saydırmak istemesi.
