Yetkin Report - Murat Yetkin

  • English
  • Siyaset
  • Ekonomi
  • Hafıza Kartı
  • Hayat
  • Yazarlar
  • Arşiv
  • İletişim

ABD-Çin gerilimi ve Türkiye’nin zor tercihi

Yazar: Mehmet Öğütçü / 11 Nisan 2025, Cuma / Oda: Ekonomi, Siyaset

ABD ve Çin arasında tırmanan gerilim diğer ülkeler gibi Türkiye’nin de önüne zor bir tercih çıkarıyor: kurallar mı, jeopolitik mi? (Şekil: iStock)

ABD ile Çin arasındaki artan jeopolitik ve ekonomik gerilim, Soğuk Savaş sonrası kurulan Atlantik merkezli düzenin artık sürdürülemez hale geldiğini gösteriyor. Trump döneminde başlatılan “ticaret savaşları”, Biden yönetiminde daha sofistike ama aynı derecede agresif bir “stratejik rekabet” politikasına evrildi. Bu, sadece gümrük tarifeleri ve teknoloji transferleriyle sınırlı bir çekişme değil; küresel liderliğin, değerler sisteminin ve kurumsal yapının yeniden şekillenme sürecidir.
Çin hükümetinin son dönemde yayımladığı kapsamlı politika belgelerinde — ki bu belgeler Batı’nın tek taraflı ve tahakkümcü yaklaşımlarına karşı bir duruş manifestosu niteliğindedir — Pekin’in artık sadece oyun kurallarına uyan değil, o kuralları yeniden yazmak isteyen bir aktör haline geldiğini açıkça görüyoruz. Çin’in “kazan-kazan”, “çok taraflılık” ve “karşılıklı saygı” gibi kavramlara yaptığı vurgu, bir diplomatik koz olduğu kadar, yeni bir dünya düzenine çağrıdır.

Türkiye’nin tercihi denge mi, taraf mı?

Bu ikili mücadele, yalnızca Washington ve Pekin arasında yaşanan bir satranç değil. Türkiye gibi stratejik konumda bulunan hem NATO üyesi hem de Asya altyapı projelerine entegre olmaya çalışan ülkeler için çok katmanlı bir baskı unsuru yaratıyor.
ABD, “ya bizimlesin ya da karşımızda” yaklaşımıyla, müttefiklerinden açık bir hizalanma talep ediyor. Bu talebin diplomatik nezaketle ya da stratejik ortaklık kisvesi altında sunulması, özündeki zorlamayı gizlemiyor. Eğer Türkiye bir gün açıkça bu ikilemle karşı karşıya bırakılırsa — ve bu ihtimal, Trump’ın tekrar seçilmesiyle ciddi şekilde arttı — karar sadece diplomasi değil, ülkenin ekonomik bağımsızlığı, teknoloji güvenliği, savunma mimarisi ve toplumsal istikrarı üzerinde de belirleyici olacaktır.
Washington, uzun süredir Ankara’ya “önleyici angajman” politikasıyla yaklaşmakta. Bir dönem F-35 programından çıkarılmamız, CAATSA yaptırımları, ABD Kongresi’nin Türkiye’ye yönelik eleştirel duruşu ve PYD/YPG gibi güvenlik hassasiyetlerimizdeki farklılıklar bu yaklaşımın parçasıdır.

Kurallı ticaret mi, jeopolitik sarmal mı?

Çin hükümeti, “kurallı ticaret” ve “diyalog” vurgusunu sıkça yaparken, arka planda teknolojik üstünlük kurma, veri egemenliği sağlama, üretim zincirlerini kontrol etme ve küresel lojistik merkezleri kurma hedeflerini de ilerletiyor. “Kuşak ve Yol” girişimi, yalnızca bir altyapı projesi değil; Çin’in modern çağa uyarlanmış jeopolitik yayılma stratejisidir.
Bu bağlamda Çin, Türkiye gibi ülkeleri sadece bir ortak değil, aynı zamanda kendi normatif sistemine entegre etmek istediği bölgeler olarak da konumlandırıyor. Dünya Ticaret Örgütü kurallarına yapılan vurgu, gelişmekte olan ülkeleri ABD’ye karşı yanına çekme stratejisinin bir uzantısıdır.
Türkiye’nin bu sistemdeki rolü, yalnızca ithalat-ihracat dengesiyle değil; dijital altyapı tercihlerimizden enerji geçiş koridorlarına, askeri teknoloji yatırımlarımızdan eğitim diplomasisine kadar geniş bir alana yayılmaktadır.

Zor Soru: Türkiye’nin kendi yolu

ABD’nin Türkiye’ye yönelik baskısının artması halinde, kısa vadede şu risklerle karşılaşabiliriz:
• NATO içindeki pozisyonumuz tartışmaya açılabilir.
• Savunma sanayiine erişim ve teknoloji transferleri kısıtlanabilir.
• IMF ve Dünya Bankası gibi Batı merkezli finans kuruluşlarından fon akışı zorlaşabilir.
• Uluslararası yatırımcıların risk algısı artabilir.
• Türkiye’nin Batı’daki medya ve akademik imajı olumsuz etkilenebilir.
Ancak aynı senaryo, doğru yönetilirse fırsatlara da evrilebilir:
• Çin, Hindistan, Körfez ve Orta Asya ile yeni finansal ve lojistik işbirlikleri kurulabilir.
• Stratejik özerklik vurgusu, Türkiye’nin “dengeleyici aktör” imajını güçlendirebilir.
• Afrika, Latin Amerika ve Asya-Pasifik’te yeni pazarlar açılabilir.
• Yeni nesil serbest bölgelerle bölgesel üretim ve dağıtım üsleri oluşturulabilir.

Başkasının oyunu içinde düşünmek

Bugün Ankara’da karar vericiler, sadece kısa vadeli kazanımları değil, 10-20 yıl sonrasını şekillendirecek stratejik rotayı tayin etmek zorundalar. Eğer Türkiye, bu iki büyük gücün baskılarına karşı kendi yolunu inşa edebilirse, bu yalnızca ulusal bağımsızlık açısından değil, bölgesel liderlik açısından da tarihî bir adım olacaktır.
Unutulmamalıdır: Küresel satrançta en tehlikeli hamle, bir başkasının oyunu içinde düşünmektir.
Türkiye’nin ihtiyacı olan şey, hazır senaryolara girmek değil; kendi oyununun kurallarını yazmak ve o oyunu yönetecek kadroları, kurumları, vizyonu inşa etmektir. Asıl meydan okuma ülke içinde kucaklayıcı ve sürdürülebilir demokratik bir düzeni kurmak. İçeride güçlü değilseniz dışarıda da olamazsınız.
Ve o soru kaçınılmaz biçimde önümüzde duruyor:
“Bizimle misin, karşımızda mı?”
Türkiye’nin cevabı “Ben kendi yolumdayım” olmalı; “Ama herkesle konuşmaya, işbirliğine ve ortak geleceğe açık bir yoldayım.”

Yeni yazılardan haberdar olun! Lütfen aboneliğinizi güncelleyin.

İstenmeyen posta göndermiyoruz! Daha fazla bilgi için gizlilik politikamızı okuyun.

Aboneliğinizi onaylamak için gelen veya istenmeyen posta kutunuzu kontrol edin.

Etiketler: Çin, gümrük vergisi, NATO, Trump

OKUMAYA DEVAM EDİN

Facebook’un sonu mu geliyor?
Yeni Anayasa konuşmanın vakti ve zamanı değildir
Almanya ile İsrail ve Demokrasi Üzerine Ters Düşüyoruz Ama Yola Devam
  • Her şey Erişah Arıcan’da mı bitiyor? O zaman şu beş soruya yanıt var mı?16 Kasım 2026
  • Özel: önce Türkiye, sonra Atatürk’ün partisini alacağız14 Kasım 2026
  • Sermayenin yeşil enerjiye yöneliminin sırrı ve Ali Koç’un tutumu14 Kasım 2026
  • COP31: Dünya lafla peynir gemisi yürümeyeceğini anladı. Şimdi ne yapmalı?11 Kasım 2026
  • Çember daralıyor: Kavcıoğlu BDDK’yı bıraktı. Yeni tutuklamalar var11 Kasım 2026
  • 2026 Türkiye Raporu: Avrupa Birliği dar ufkunu ne zaman genişletecek?10 Kasım 2026
  • Gürlek’ten ikinci makam-mevki uyarısı. Örgüt lideri kim?9 Kasım 2026
  • İstanbul’un 1600 yıllık tarihi Londra sergisinde: Tarih perspektifi8 Kasım 2026
  • COP31 İklim Zirvesi: Dünya ısınıyor, diplomasi sadece vaat üretiyor8 Kasım 2026
  • Her devrim çocuklarını yer ama AK Parti iktidarını kendi çocukları yiyor8 Kasım 2026
Haberler arşivinde arama yapın...

Siyaset

Ekonomi

Hafıza Kartı

Hayat

Arşiv

English

Hakkımızda

Künye

Yazarlar

Yardım

Reklam & İşbirliği

Bize Ulaşın

tbtcreative.com | UFKZDN © 2024 yetkinreport.com

Kurumsal Bilgiler     ·      Yardım     ·      Kullanıcı Sözleşmesi     ·      Yasal Çekince

TOP