İran savaşıyla tırmanışa geçen petrol fiyatları bayramın ilk günü ağır motorin zammına yol açtı. Savaş uzadıkça bununla sınırlı kalacak gibi de görünmüyor.
Hükümet, Ramazan Bayramı’nın ilk günü olan 20 Mart 2026’da motorine şimdiye kadarki en ağır zamlardan birini yaptı. Pompa fiyatlarına net 5,18 TL artış yansıdı, Ankara’da pompa fiyatı, litrede 72,5 liraya çıktı. ABD-İsrail ittifakının İran’a son saldırıları ve İran’ın Körfez’deki Arap ülkelerini vurmasıyla fırlayan petrol fiyatları nedeniyle 5,76 lira olması tahmin edilen zammın 58 kuruşu eşel-mobil (échelle mobile-hareketli ölçek) sistemiyle tamponlandı.
Yine de savaşın başladığı 28 Şubat’ta (Ankara’da) 61,45 lira olan motorinin litre fiyatı üç hafta içinde, eşel-mobil takviyesine rağmen, yüzde 18 artışla 72,5 liraya çıktı. Aynı süre içinde, petrol fiyatları ise yaklaşık yüzde 50 artışla, varili 72-73 dolardan, 20 Mart itibarıyla 107-109 dolara fırladı.
İran savaşının sürmesi ve dünya petrol trafiğinin yüzde 25’inin, doğal gaz trafiğinin yüzde 20 kadarının geçtiği Hürmüz Boğazı’nın tıkanması ihtimali halinde küresel enerji sıkıntısının tırmanması kaçınılmaz görünüyor. Buda ABD ve AB’nin Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya uyguladığı yaptırımların da payı var.
Motorin ile Kalmayacak
Hükümet 18 Mart’ta benzine de zam yapmıştı, ancak yeni gelişmeler üzerine motorin gibi benzin ve otogaz fiyatlarına, doğal gaz fiyatlarına da zam gelmesi ihtimali var.
Petrole gelen zam sadece ulaştırma sektörünü (şehir içi ve şehirlerarası) kötü etkilemekle kalmayacak. Aynı zamanda sanayi ürünlerinden inşaat sektörü girdilerine ve tarım ürünlerine dek nakliye fiyatları da artacak.
Motorin zammının traktör yakıtından nakliyeye dek tarımsal ürün fiyatlarını artırma riskine, doğal gaz kullanımına bağlı olan gübre üretimi girdisini ve yem fiyatlarını da katmak gerekiyor.
Doğal gaz zammının bir etkisi de elektrik fiyatlarına olabilir.
Bu durum, hükümetin yüzde 16 olarak ilan edilen 2026 sonu enflasyon hedeflerini tutturamamasına yol açacak gibi. Nitekim Merkez Bankası 19 Mart’ta AK Parti hükümetine yazdığı açık mektup ile, hedeflerden sapma olacağını, bunun başlıca nedenleri arasında ise gıda, enerji, eğitim, ulaştırma fiyatları gibi TCMB’nin elinde olmayan nedenlerin payı olduğunu söylemişti.
Savaşın uzamasının Türk ekonomisi üzerindeki yükü ile halkın geçim sıkıntısı yükünü de artıracağı görülüyor.
