Fon krizi, SPK’dan Borsa İstanbul’a dek mali kurumları sarstı. Bankacı Piraye Antika sistemin denetim yollarını bloklamasının kasıtlı olup olmadığını da sorguluyor.
Fon krizinin patlamasından 40 gün geçti ve hâlâ kamuoyunu tatmin edecek mesafe alınmadı.
Kıdemli bankacı Piraye Antika “fon rezaleti” olarak adlandırdığı krizle ilgili olarak “mesleki bir ilgiyle” derlediği 6 soruyu 1 Kasım’da X hesabından paylaştı. Sorular, sosyal medyada yaygın olarak okunduğu gibi, finans dünyasında da yankı buldu.
Pirare Antika’nın daha yaygın okunması için sosyal medyada paylaştığı fon krizi soruları şöyle:
1- Denetim ve zamanlama:
“SPK, BDDK ve Borsa İstanbul sinyalleri(ni) neden zamanında değerlendirmedi, ısrarla yapılan uyarılara sessiz kaldı? MSCI aylar önce olağan dışı fiyat hareketliliği ve şişirilmiş hisseler uyarısı yapmıştı. Ayrıca, bu süreçte öğrendik ki bireysel girişimlerle zamanında yetkilileri uyarmaya çalışanlar suçlanmış, haklarında gözaltı da içeren çeşitli soruşturmalar yürütülmüş. Temel soru şu: “Sistem” bu erken uyarı girişimlerini bu kadar etkin ve koordineli bir şekilde neden ve nasıl bloklayabildi?
Eski SPK Başkanı için Teftiş Kurulu görevlendirildiği açıklandı. Ya açık ihmali bulunan diğer kurumlar, yani BDDK ve Borsa İstanbul? Denetim zinciri nerede koptu? MSCI’nin aylar önceki fiyat hareketliliği uyarısı neden sonuç vermedi?”
2- Manipülasyon ve sorumlular:
“İlgili fonların portföyündeki hisseler hangi işlemlerle şişirildi? Borsa İstanbul ve SPK ve hatta bu fonların alım satımına aracılık eden kurumlar neden bu anormal hareketliliği ısrarla görmedi ya da gördülerse ne yaptılar?
Savcılık şimdi 26 hisse senedindeki hareketleri inceliyor. Aracı kurumlar, fon yöneticileri, halka açık şirket yönetici ve hissedarları bu işlemlerde nasıl rol aldılar? Manipülasyonu yapanlar ile fon yöneticileri aynı çevreden mi? Aralarında ne gibi ilişkiler var?”
3- Bankacılık, teminat ve sermaye:
“Değeri şişirilmiş hisseler teminat gösterilerek banka kredisi alındı mı? Alındıysa BDDK teminat değerlemelerini hiç sorguladı mı?
Fon krizinin bankacılık sektörüne ve sermaye yapısına verdiği/vereceği zarar hesaplandı mı? Ne gibi önlemler alındı/alınacak?
Banka kredileri grup şirketlerine veya grubun portföy şirketindeki fonların alımına kullanıldı mı? Risk grubu kredi limitleri aşıldı mı?
Tera Bank’ın varlıkları 2024 sonundan 2026 Haziran’a (dek) yaklaşık 27 kat büyüdü. Bu büyüme nasıl finanse edildi ve karşı taraflar kimlerdi?
İlgili kurumların bankaları ve denetim altında başka mali iştirakleri de var. BDDK bu genel gidişatı neden tespit edemedi? Özel inceleme başlattı mı? Başlattıysa ne zaman ve nasıl sonuçlandı?
Fonların ve bağlı kuruluşların çekirdek sermayesini kimler koydu? Bu paranın kaynağı sorgulandı mı?
Fon krizinin Türkiye ekonomisine etkileri ve çeşitli sektörlere geçirgenliği hesaplandı mı?”
4- Kara para:
“Bu devasa organizasyonun asıl amacı kara para aklama olabilir mi?
MASAK raporlarında aklama şüphesi taşıyan bulgu var mı?
(Adalet Bakanı Akın) Gürlek, mal varlığında artış varsa aklama suçunun da gündeme gelebileceğini söyledi. Yurt dışına para çıkışı tespit edildiyse, tutarı, yöntemi nedir ve hedef ülkeler hangileri?
Gürlek paranın yurt dışına kaçırıldığını belirtti. Bu paranın geri getirilmesi için hangi hukuki yollar işletiliyor?
Uluslararası otoriteler olası kara para aklama organizasyonu hususunda bilgilendirildi mi?”
5- Siyasi ve kamusal boyut:
“Kamu görevlilerinin veya siyasi isimlerin bu yapılarla ilişkisi araştırılıyor mu?
(AK Parti TBMM Grup Başkanvekili) Özlem Zengin bu listenin tamamının açıklanmasını istedi. Meclis Araştırma Önergesi AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildi. Meclis denetimi için başka bir yol var mı?”
6- Mağdurlar ve reform:
“Yatırımcı zararı hangi kaynaklardan ve hangi sırayla ve hangi mevzuat çerçevesinde karşılanacak?”
