Oval Ofisteki 25 Eylül görüşmesi öncesi keyifler yerindeydi. Soldan sağa: Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savaş Bakanı Pete Hegseth. (Foto: Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın ABD Cumhurbaşkanı Donald Trump ile Beyaz Saray’daki görüşmesi 25 Eylül görüşmesinin başında iki lider Oval Ofis’te medya karşısına çıktı çıktı, ama konuşan daha çok Trump oldu. Sözlerine Erdoğan övgüsüyle başlayan Trump, Erdoğan’ın Rahip Brunson’u kendi talebi üzerine serbest bırakmasını hiç unutmadığını söyledi.
F-35 şartları mı bunlar mı?
Trump, Erdoğan’ın ABD’den F-35, F-16 ve “başka şeyler” almak istediğini söyleyen Trump, kendilerinin de bazı beklentileri olduğunu söyledi. Daha önce söz ettiği Boeing satışından söz etmeyen Trump, bu beklentiler arasında, on gün önce ziyaretine gelen Patrik Bartolomeo liderliğindeki Rum Ortodoks kilisesine destek olunmasını ve Rusya’dan petrol ve gaz alımına son verilmesini de saydı. Trump, Erdoğan’la görüşmelerin seyrine göre CAATSA yaptırımlarını kaldırabileceğini vurguladı.
Türkiye, Rusya’dan en fazla petrol alan üçüncü ülke. Kullanılan doğal gazın yarıya yakını da Rusya’dan geliyor. Trump ise Rusya’dan enerji ithalinin Ukrayna’ya savaşında Moskova’ya güç vermek anlamına geldiğini öne sürüyor.
Bu sözlerin, yaptırımların kaldırılmasının ve F-35, F-16 krizinin çözülmesinin, gizli özne olan S-400’lerle birlikte Heybeliada’nın açılması ve özellikle de Rusya’dan petrol ve gaz alımının kesilmesine mi bağlı olduğu anlaşılamadı.
“Hileli seçimler” anlaşılmadı
Anlaşılamayan bir şey de Trump’ın Joe Biden’a kaybettiği 2020 seçimlerinden söz ederken Erdoğan’a dönerek, övgü görünümünde “Hileli seçimleri ondan iyi bilen yoktur” demesiydi. Tercümanın bu sözleri nasıl çevirdiği de merak konusu, çünkü Erdoğan bu sözlere bir tepki vermedi.
Aslında Erdoğan, bir soru üzerine “Elele sorunları aşacağımıza inanıyorum” demek dışında Oval Ofis’te çok az konuştu ve konuştuğunda da sadece şunları söyledi:
• “Bu ziyaretimizi BM Genel Kurulu ile iç içe olunan bir dönemde gerçekleştirdiğimizden dolayı çok mutluyuz. Gerek Sayın Trump’ın birinci döneminde gerekse ikinci dönemde Türkiye-Amerika ilişkilerinde farklı bir dönemi yaşıyoruz. Gerek F-35 konusu gerek F-16 konusu gerekse de Halkbank konusundaki aramızdaki ilişkileri etraflıca konuşma fırsatı bulacağız. Heybeliada okuluyla ilgili üzerimize ne düşerse zaten yapmaya hazırız. Dönünce bu konuyu Sayın Bartolomeo ile konuşacağız.”
Böylece, Türkiye kamuoyu da Erdoğan’ın Türkiye’ye dönüşünde hem Halkbank hem de Heybeliada Ruhban Okulunun açılması konusunda “üzerine düşeni” yapacağını öğrendi.
Oval Ofiste Gazze ve Suriye
Türkiye ile Gazze konusunda görüş ayrılıkları sorulan Trump, Hamas’ın elinde kalan 20 canlı rehine ve 38 cansız bedenin tamamının tek seferde İsrail’e verilmesini öne çıkardı. Erdoğan’ın “bölgede müthiş etkisi” olduğunu söyleyen Trump, Gazze’deki savaşın bitmesini herkesin istediğini, bölgedeki liderlerle konuştuğunu ve anlaşmanın yakın olduğunu söyledi.
İki gün önce BM genel Kurulunda İsrail’in Gazze’deki soykırım politikasını kınayan Erdoğan’ın, Trump’la görüşmesine başlamadan önce konuyu açmadığı gözlendi. İçeride ne görüşüldüğü konusundaysa, ilk aşamada açıklama yapılmadı.
Oval Ofis’teki görüşmeyi izleyen Türk gazetecilerden hiçbirisinin de Erdoğan’a, Trump görüşmesi öncesinde İsrail ya da Gazze konusunda soru sormadığı görüldü.
CHP lideri Özgür Özel, Erdoğan’ın İsrail ve Gazze konusundaki görüşlerini Trump’ın karşısında söyleyemeyeceğini öne sürmüş, söylerse Türkiye dönüşünde kendisini karşılayıp tebrik edeceğini söylemişti.
Trump, Suriye konusunda da “terörsüz Türkiye” sürecini de etkileyen SDG konusuna değinmeden, Erdoğan’ın Suriye’deki rejim değişikliğini sağlayan lider olarak övdü.
Erdoğan-Trump görüşmesi ardından yapılan ilk açıklama iste Türkiye-ABD nükleer enerji işbirliği anlaşması oldu.
