ABD’nin Ankara Büyükelçisi Barrack, Suriye’den sonra Irak ve İran dosyalarıyla ilgileniyor, yine Kürt gruplardan yararlanmak istiyor. Barrack (sağdan ikinci) ve ABD heyeti Süleymaniye’de KYB lideri Bafıl Talabani (soldan üçüncü) ve SDG lideri Mazlum Abdi (soldan ikinci) ile görüşürken. (Foto: X/BafelTalabani)
İki ülke heyetleri arasında 26 Şubat Cenevre görüşmelerinin ABD’nin İran’a saldırmasını durdurma ihtimali ABD’nin İran odaklı ağır askeri yığınağıyla giderek azalıyor.
Savaşı önleme çabalarında ümidi zayıflayan Ankara artık savaşın “ertesi gününe” hazırlanmaya başladı. Savaş sonucu Tahran’da rejim değişikliği olsa da olmasa da İran’ın parçalanması ihtimali, savaş çıkarsa gelebilecek göç dalgasından stratejik bakımdan daha kaygı verici Türkiye açısından.
Bu gergin görünümde biraz kenarda kalsa da önemi bulunan bir başka hareketlilik gözleniyor. Bu tali hareketliliğin başrolünde ise ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel temsilcisi Tom Barrack bulunuyor. Öyle anlaşılıyor ki, ABD’nin pek Ankara’da durmayan Ankara Büyükelçisine Suriye’nin yanı sıra Irak dosyası da verilmiş ve birazdan göreceğiniz nedeniyle bunun İran boyutu da bulunuyor.
Suriye’de Şam-SDG anlaşmasını (Türkiye’nin SDG/PKK üzerindeki görünmez baskısının da yardımıyla) bağlayan Barack son 10-15 gündür ortalarda görünmüyordu. Bunu safça Epstein dosyalarına bağlayanlar olsa da gelişmeler Barack’ın fiilen ABD’nin karargâhını İstanbul’a kurmuş Bölge Valisinin çoktan yeni dosyasına çalışmaya başladığı anlaşıldı.
İki Güne Sığan Mesaiye Bakın
Barrack 23 Şubat’ta Irak’ta seçimden birinci parti çıksa da koltuğunu kaybetme tehlikesindeki Başbakan Şiya El Sudani ile görüştü.
Aynı gün önce Irak’ın güneyinde, Basra yakınlarındaki Kurna-2 petrol sahasının ABD petrol devi Chevron’a devriyle ilgili törende gözetmen olarak bulundu. Irak’ın toplam petrol üretiminin yüzde 12’sini (yaklaşık günde 500 bin varil) saha 2009’den bu yana Rus Lukoil şirketinin kontrolündeydi.
Tom Barrack yine aynı 23 Şubat günü Erbil’e geçerek Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani ve Erbil yakınlarındaki Selahaddin (Pirmam) kasabasına giderek KDP lideri Mesud Barzani ile görüştü.
24 Şubat’ta Barrack, seçimlerden anahtar parti olarak çıkan “ilerlemeci” Sünni Takaddum Partisi lideri Muhammed el Halbusi ile görüştükten sonra, KYB lideri Bafıl Talabani ile görüşmek üzere İran sınırında Süleymaniye’ye geçti. Bu görüşmedeki sürpriz, Talabani heyetinde SDG lideri Mazlum Abdi’nin de bulunmasıydı.
Talabani, görüşme sonrası Suriye’nin “yapıcı bir ülke” olmasına desteğini açıkladı. Barrack da bu mesajı alıntılayarak, buluşmayı “yeni ve umut dolu” bir başlangıç olarak niteledi.
Barrack’ın Irak Dosyası
Barrack, Talabani ve Mazlum Abdi’nin sadece Suriye konuştuklarını kabul etmek biraz saflık sayılabilir.
ABD, İran’ı vurmak üzereyken, İran’da (PKK’nın İran kolu PJAK dahil) beş silahlı Kürt örgütü Tahran’daki İslamcı rejime karşı ittifak https://www.bbc.com/turkce/articles/c795v1jq057o açıklamışken, Irak’ta seçimden birinci parti çıkmasa da koalisyon hükümetini kurmaya İran yanlısı önceki başbakan Nuri El Maliki yakınken, Barrack’ın kapanmış saydığı Suriye’yi mi konuşmuşlardır sadece?
Barrack’ın Irak’taki muhataplarına şu mesajları ilettiğini söylemekse mümkün:
• ABD’nin desteği Suriye’de Ahmed Şara yönetimin arkasında, bunu bozacak eylemler içinde olmayın,
• Bağdat’ta İran yanlısı bir iktidar ABD’nin desteğini almak bir yana, yaptırımlar getirebilir, bunu aklınızda tutun,
• ABD’nin İran’ı havadan vurması durumunda Kürt grupların karadan silahlı desteğine ihtiyaç duyulabilir, buna hazır olun.
Barrack’ın “yeni ve umut dolu başlangıç” dediği, Irak üzerinden İran hedefi ve bu hedefe ulaşmak için, tıpkı Suriye’de olduğu gibi silahlı Kürt grupların işbirliğinden yararlanmak olabilir. Bu desteğin, sokak gösterileriyle birlikte mollalar rejimini al aşağı etmeye yetip yetmeyeceği ayrı konu.
ABD, İsrail, İran ve Türkiye
Bu görünümdeki gizli özne İsrail’dir. İsrail, ABD’nin bölgemizdeki birinci dış politika önceliği, Vaşington’daki İsrail lobisinin Trump üzerindeki siyasi ve mali baskısının ana gerekçesidir. İsrail’in 1948’de kuruluşundan itibaren Irak’taki Kürt silahlı hareketlerini İran’a karşı kullanma siyaseti de biliniyor.
Suriye krizini yeni atlatmaya başlayan Türkiye, ABD’nin İran’a saldırmasına da saldırı durumunda bu çatışmanın içine sürüklenmeye de karşı. Bugüne dek hava sahasını ve limanlarını ABD askeri yığınağına açmadı. Çatışma halinde İran’a gireceği iddialarını da yalanladı. Ama Ankara artık savaş ihtimalini kabul edip kendisini “ertesi gün” senaryolarına hazırlıyor.
ABD’nin halen biri Basra Körfezi çıkışında, diğeri Akdeniz’de olmak üzere iki uçak gemisi, ayrıca 20 kadar savaş gemisi ve 40 bin asker İran odaklı olarak bölgede. Bu gemilerde toplam 150 kadar, İsrail, Ürdün, Suudi Arabistan, Katar ve BAE’de de 150 kadar, toplam 300 kadar savaş uçağı konuşlandırdı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Cenevre görüşmesi öncesi “Nükleer silah üretmeyeceğiz” sözü, artık tek başına yeterli olmayabilir.
