Trump’ın Ankara Büyükelçisi, resmen Suriye, fiilen Ürdün, Lübnan ve artık Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın Antalya Diplomasi Forum’undaki sözleri yeni bir tartışmaya yol açtı. (Foto: Ekran Görseli)
ABD’nin, sömürge dönemlerinin Britiş Bölge Valilerini aratmayan Tom Barrack’ın sıfatını yazmaya satırlar yetmiyor: ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara Büyükelçisi, resmen Suriye, fiilen Ürdün, Lübnan ve artık Irak Özel Temsilcisi.
ABD’nin Ortadoğu Bölge Valisi Barrack’ın 17 Nisan’da Antalya Diplomasi Forumundaki (ADF) sözleri yeni bir tartışmaya yol açtı. Gerçi Türkiye’nin bu söylediklerinin dışında olduğunu, NATO üyesi olduğunu filan da söylüyordu. Ama kendisi de Lübnan kökenli bir Amerikalı olan Barrack’ın, Arap ülkelerine demokrasi, insan hakları gibi gereksiz ayrıntılar dayatmanın beyhude olduğunu, işte Körfez monarşilerinin pekâlâ “işe yaradığını” söylemesi tepkiye yol açtı.
En sert tepki de Barselona’da Sosyalist Enternasyonal toplantısındaki CHP Lideri Özgür Özel’den geldi. Özel Barrack’ın monarşi övgüsü nedeniyle özür dilemedikçe “persona non grata – istenmeyen kişi” ilan edilmesini istedi.
Benim dikkatimi bir de Türkiye-İsrail ilişkileri üzerine söyledikleri çekti.
Bölge Valisi ve Türkiye-İsrail
Aslında ABD’nin Bölge Valisi Barrack az önce okuduklarınızı da moderatörün Türkiye-İsrail gerilimi sorusu üzerine söylemişti.
İsrail’den en üst düzeyde aynı gün hem Başbakan Binyamin Netanyahu hem de Savunma Bakanı Yisrael Katz tarafından İran’dan sonra Türkiye’nin sırada olduğunu ima eden ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ı hedefe koyan beyanlar gelmişti.
Buna hükümet kanadından olduğu kadar muhalefetten de tepkiler verilmişti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Anadolu Ajansına Netanyahu’nun Türkiye’yi düşman ilan etmeye hazırlandığını, Erdoğan AK Parti grup toplantısında kimsenin Türkiye Cumhurbaşkanına parmak sallayamayacağını söylemişti. Ankara, en yetkili ağızlardan İsrail’in Türkiye’ye saldırabileceğini dile getirmeye başlamıştı. Grup toplantısının çıkışında Fidan’a “İsrail gerçekten bu kadar delirmiş olabilir mi?” diye sordum. Gülerek “İsrail’in başındakiler deli.” dedi.
Yani moderatör o soruyu ABD’nin Bölge Valisine fikir jimnastiği olsun diye değil, bu gelişmeler üzerine sormuştu.
Barrack, tıpkı İsrail yöneticilerinin “Bu toprakları Allah bize vadetti” diyerek büyük İsrail haritalarının Türk medyasında yayınlanması gibi, İsrail medyasında da “Osmanlı İmparatorluğu 2.0” haritaları yayınlandığından, önyargılardan filan söz etti.
Gerçi İsrail o haritaları Gazze’de, Suriye’de, Lübnan’da ve şimdi İran’da kanla hayata geçiriyordu; Bölge Valisi bu farkı görmezden geliyordu.
Türkiye-İsrail İttifakı mı?
Ama ondan önce “İsrail’in Türkiye ile ittifak kurabileceğini”, tercüme farkına göre, aynı hatta hizalanabileceğini söylüyordu.
Örnek olarak da Abu Dabi’yi gösteriyordu.
ABD’nin Bölge Valisi Barrack, açılışı Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından Antalya’da yapılan toplantıda, Türkiye’yi petrol zengini olup başta kalmak için İsrail’e boyun eğip İbrahim Anlaşması imzalayan Arap Emirliği ile karşılaştırıyordu.
Asıl skandal buydu.
Devam eden ABD-İsrail savaşında bir düşmanlık söz konusudur. Din kurallarını temel alan iki devletin, yöneticileri dini fanatizm içindeki bir süper gücün bir tarafta yer aldığı bir savaştır. Bölgede yükselen ve berraklaşan güç mücadelesinin ise Türkiye ve İsrail arasında yaşanmakta olduğu, bu mücadelenin ortada Filistin meselesi oldukça süreceği de görülmektedir.
Türkiye’nin daha çok MİT kanalıyla Hamas üzerindeki etkisi, bu gerilimin artması ya da azalmasının regülatörü, düzenleyicisi gibidir. Öte yandan Soğuk Savaş sırasında, tamamen başka koşullar ve önceliklerle Türkiye—İsrail ve İran (yanlış okumadınız) arasında ABD moderatörlüğünde Trident isimli bir gizli anlaşmanın 1979 İslam Devrimine kadar varlığını sürdürdüğü de unutulmamalı.
Fazla uzun olacak şimdi, “Trident” isimli bu gizli anlaşmanın ayrıntılarını merak edenler “Meraklısı İçin Ortadoğu Kitabı”na başvurabilir.
