Dışişleri Bakanı Fidan’a göre 2026’da Türkiye’nin önündeki en büyük üç krizin sıralaması, iç politika ve ekonomiyle bağlarını da gösteriyor. (Foto: Murat Akar)
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 15 Ocak’taki 2025 değerlendirme ve 2026’da Türk dış politikasına bakış konulu basın toplantısından sıcak haber değeri olan birkaç başlık çıktı. Buna göre Türkiye;
• ABD’den günü birlik gelen tehditlere karşı İran’a askeri müdahaleye karşı, bölgenin İran’da istikrarsızlığın artmasını kaldırmayacağı kanısında,
• Suudi Arabistan ve Pakistan ile imzaladıkları savunma anlaşmasına hangi koşullarda katılacağını görüşüyor, ama henüz karar yok,
• SDG Suriye yönetimiyle uzlaşmazsa askeri müdahale seçeneğini açık tutuyor ama ABD’nin Şam ile SDG ve YPG arasındaki arabuluculuk girişimini bekliyor,
• İsrail ile normalleşme Filistinlileri Gazze’den atma siyasetini durdurursa mümkün olabilir; ilk adımı ise insani yardımlara engel olmaması,
• Çin ile kuşak-yol projesinde geniş işbirliği Çin’in Türkiye’de doğrudan yatırım yapmasına bağlı,
• AB ile vize kolaylığı anlaşmasında eksik kalan maddeler konusunda 2026’da adımlar atacak.
Fidan’ın, sorulara geçmeden, kısa bir giriş konuşmasındaki bir cümlesi aslında “belirsizliklerin kalıcı” hale geldiği uluslararası iklimi de anlatıyordu: artık hiçbir ülke dış politikasını önceden belirlenmiş şablonlara göre yürütecek durumda değildi.
2026’da En Önemli 3 Kriz
Belki de muharip gazi kontenjanından Sedat Ergin ve Soli Özel ile en arkada oturduğumuzdan basın toplantısında sorma fırsatı bulamadığım sorulardan en azından bir ikisini toplantı sonrasında Fidan’a sorabildim.
Sizinle paylaşmak istediğim yanıtı, yukarıdaki cümlesini hatırlatarak şu soruya aldım:
– Türkiye çok sayıda dış politika kriziyle uğraşıyor ama önem sırasına göre sıralayacak olsanız 2026’da ilk üçte hangi krizleri sayarsınız?
İlk sırayı hemen Suriye’ye verdi.
Hemen arkasından “Gazze” dedi.
Sonra bir iki saniye duraksadı, sanırım zihninde bir sıralama yapıyordu, “Rusya-Ukrayna” dedi.
Buradan birkaç ayrıntıyı çıkarabiliriz. Örneğin, Dışişleri Bakanı Fidan şu anda en sıcak konu olan İran’ı uzun vadeli krizler arasında ilk üçe koymuyor; belki soruyu beş kriz diye sorsaydım, dördüncü sırada olacaktı, ama ilk üçte saymadı.
Örneğin, Yunanistan’ın ABD Kongresindeki uçak satışından İsrail’le ittifak kurma girişimine, AB perspektiflerine dek her konuda Türkiye’nin canını acıtma girişimleri, kayda alınsa da kriz sıralamasına girememiş görünüyor.
Biz Fidan’ın saydığı 3 kriz odağını biraz açalım.
Suriye, İsrail, Rusya-Avrupa
• Suriye, sadece Suriye demek değil Türkiye için. İsrail’in Şara yönetimine baskısı demek, SDG-PKK demek, Terörsüz Türkiye projesi demek, Kürt sorununa siyasi çözüm demek. Suriye 2026’da Türkiye’nin güvenlik ve dış politikasıyla iç politikasını, demokratikleşmesini bağlayan konu.
• Gazze demek sadece Filistin ve Filistinliler demek değil. Gazze demek İsrail demek. İki adım geri çekilip görünüme geniş açıdan baktığınızda Ortadoğu’da asıl gerilim ekseninin Türkiye-İsrail arasında olduğu görülebilir. Bu da bir ucuyla Türkiye-ABD, Türkiye-AB ilişkilerine bağlı, dolayısıyla Türkiye’nin hem diplomasi hem ekonomiyi ilgilendiriyor.
• Fidan Rusya-Ukrayna savaşının aslında Rusya-Avrupa savaşı olduğu görüşünde. ABD’de Donald Trump’ın işbaşına gelmesinden bu yana bu kriz Batı, NATO bünyesi içinde bir soruna dönüştü. Türkiye, iki tarafla da konuşabilen konumunu sürdürmek, barış sağlanırsa masada kalmak istiyor. Bu da Türkiye’nin hem güvenlik hem ekonomisiyle bağlantılı bir konu.
Ve AB Vize Konusu
AB vize konusunda ise Türkiye’nin eksik kalan 6 maddeyi tamamlaması konusu masada. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan 2026’da bunun çalışılması talimatı vermiş. Ankara bunları tamamlasa bile Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın engellemeyi, sürdüreceği korkusunda.
Bu altı maddeden en önemli olanları, kişisel verilerin korunması ve terörle mücadele yasasında değişiklik maddeleri ki ikincisi de terörsüz Türkiye süreciyle bağlantılı.
