ABD Dışişleri Blinken, Erdoğan’ın Macaristan gezisi öncesinde Dışişleri Bakanı Fidan’ı arayarak İsveç konusunu açtı. ABD Başkanı Biden da üç gün önce Erdoğan’ı aramış ve İsveç’in üyelik onayını sormuştu. Arşiv fotoğrafında Fidan, Blinken’ı Dışişleri Bakanlığından uğurlarken, Vaşington Büyükelçisi Mercan izliyor. (Foto: AA)
ABD Dışişleri bakanı Antony Blinken 17 Aralık Pazar günü Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ı telefonla arayarak Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğini onaylaması konusunda kararını beklediklerini söyledi. Diplomatik kaynaklara göre Fidan da Blinken’a ABD’nin İsrail üzerindeki nüfuzunu kullanarak Gazze’ye durdurup kalıcı ateşkese yanaşmasını sağlaması çağrısında bulundu. Aynı kaynaklar görüşmede Türkiye’nin ABD’den F-16 savaş uçağı alım talebinin de ele alındığını bildiriyor. Blinken’ın Fidan’a Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Macaristan’a yapacağı ziyaretin bir gün öncesinde telefon açması dikkat çekiyor. İsveç’in NATO üyeliğine Macaristan da karşı çıkıyor; Başbakan Viktor Orban, İsveç konusunda Türkiye’yle birlikte hareket ettiklerini daha önce açıklamıştı. Orban 14 Aralık’ta yapılan Avrupa Birliği Zirvesinde Ukrayna’ya Rusya savaşında 50 milyar Avro ek yardım yapılması önerisini veto etmişti.
ABD Başkanı Joe Biden aynı gün Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı telefonla arayarak Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğini “bir an önce” onaylamasını beklediğini söylemişti. Biden Erdoğan’a Temmuz ayındaki NATO Zirvesinde onayın Ekim ayında parlamento açıldığında vereceği sözlerini hatırlatmıştı.
İsveç üzerine TBMM’deki durum
Erdoğan’ın imzalayıp TBMM’ye gönderdiği belge, TBMM Dışişleri Komisyonunda onay bekliyor. Dışişleri Komisyonu onayından sonra İsveç üyeliğinin, halen 2024 Bütçe görüşmelerini yapan TBMM Genel Kurulu tarafından da onaylanması bekleniyor.
İktidardaki AK Parti’nin Cumhur İttifakı ortağı MHP lideri Devlet Bahçeli, İsveç PKK ile mücadele konusunda yeni adım atmadan ve Gazze Krizinde Türkiye’nin yanında yer almadan onay verilmesine karşı olduğunu açıkladı. Erdoğan ise 31 Mart yerel seçimlerinde aday belirleme sürecinde Bahçeli ile pazarlık aşamasında. Mevcut koşullar altında İsveç’in NATO üyeliğinin 2023 bitmeden onaylanması imkânsız olmasa da zor görünüyor.
F-16, ABD ve PKK
Öte yandan İsveç Dışişleri Bakanı Tobias Billström de Fidan’la yaptığı son görüşme sonrasında NATO üyeliklerinin Türkiye’ye F-16 satışıyla ilgisi olduğunu kabul etmişti.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler 16 Aralık’taki basın toplantısında F-16 alımı konusunun takip edildiğini, uzarsa Türkiye’nin kendi savunması için her türlü önlemi alacağını söylemişti. Güler, İsveç’in NATO üyeliği üzerineyse Türkiye’nin üzerine düşeni yaptığını, karşı taraftan adım beklediğini söyledi. Savunma Bakanı, ABD’nin PKK’nın Suriye kolu YPG ile askeri tatbikat yaptığını, helikopter kullanma eğitimi vermeye başladığını söyleyerek “Kimse zekamızla alay etmesin” dedi.
Macaristan’la ilişkiler
Erdoğan’ın Macaristan gezisindeyse iki ülke arasındaki “stratejik ortaklığın”, “genişletilmiş stratejik ortaklık” düzeyine çıkarılması öngörülüyor. Diplomatik kaynaklara göre Türkiye, Macaristan’ı “Avrupa’da güvenilebilecek ve işbirliğini de bu güven ilişkisine dayandırarak geliştirebilecek bir ülke” olarak görüyor. İsveç konusundaki ortak tutum bunun bir örneği.
Macaristan, Türk Devletler Teşkilatı’nda da kuruluşundan beri gözlemci üye sıfatıyla yer alıyor. Macaristan kullandığı doğal gazın yarısını Türkiye üzerinden Azerbaycan’dan alıyor. Türkiye ve Macaristan savunma sanayi alanında da işbirliği hazırlığında.
